"దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స" - తుళువ రాజు శ్రీకృష్ణదేవరాయ
"dESa bhAshalaMdu telugu lessa" - tuLuva rAju SrI kRshNadEvarAya
Telugu is the sweetest among all languages of the Land - Great Tuluva Emperor Sri Krishnadeva Raya, 16th Century

తెలుగు మాట...తేనె ఊట
TELUGU...a language sweeter than honey

మంచిని పంచుదాము వడపోసిన తేనీటి రూపం లో
తేనెకన్న మంచిదని తెలుగును చాటుదాము వేనోల్ల
ఇదే నా ఆకాంక్ష, అందరి నుంచి కోరుకునె చిరు మాట

"TELUGU - Italian of the East" - Niccolo Da Conti, 15th Century

"సుందర తెలుంగిళ్ పాటిసైతు" - శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య భారతి
"suMdara teluMgiL paaTisaitu" - SrI subrahmaNya bhArati
Let us sing in Sweet Telugu - Tamil poet Sri Subrahmanya Bharati, 20th Century

Wednesday, September 28, 2005

Telugu WikiBooks

Telugu WikiBooks main page

ప్రస్తుత ప్రాజెక్టులు

1. ఆంధ్ర మహా భారతం ప్రాజెక్టు
  • ఆది పర్వ నిర్వహణ

  • 2. అన్నమయ్య పాటల ప్రాజెక్టు
    3. త్యాగరాజు కృతుల ప్రాజెక్టు

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Tuesday, September 27, 2005

    PIB's Telugu website

    Unfortunately Unicode has not been used for the 'Press Information Bureau's' (PIB) new Telugu website. The site is not viewable in Mozilla Firefox.



    PIB website launched

    Service launched to cater to the needs of media organisations

  • PIB to archive important speeches of Prime Minister
  • The website to be updated thrice daily
  • Delhi website gets around 2 lakh hits daily

  • HYDERABAD: Telugu and English dailies in Andhra Pradesh could now access online the press notes and features issued by the Press Information Bureau (PIB), Hyderabad, with the launch of its website (http://pibhyd.ap.nic.in) here on Monday.

    Launching the website, the Principal Information Officer, Deepak Sandhu, said the Hyderabad PIB was the fifth regional office to have launched on-line services after Chennai, Thiruvananthapuram, Kolkata and Aizawl to cater to the needs of media organisations.

    Urdu website shortly

    With the services now available in Telugu and English the Launching the website, the Principal Information Officer, Deepak Sandhu, said the Urdu website would be launched in two months.

    The PIB Delhi website was getting 1.5 lakh to two lakh hits daily and up to five lakh hits on important occasions.

    The PIB proposed to have an archive containing important speeches of Prime Minister Manmohan Singh. Deputy Principal Information Officer CGK Murthy said the website would be initially updated thrice daily and the frequency would be increased in future.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Sunday, September 25, 2005

    World Telugu Conference stamp - 1975

    Stamp released by the Govt. of India in 1975

    The following is inscribed:

    దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స

    ఎందరో మహానుభావులు అందరికి వందనములు

    పంచదారకన్న పంసతొనలకన్న ఈ తెలుగు మిన్న

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    విశాఖపట్నంలో ఆంధ్ర రుచులు

    Fun games additional attraction at food fete

    FUN TIME: `Babai Abbai' of Visakha FM fame performing at the food festival at Green Park.

    VISAKHAPATNAM: Known for popularising the cuisine of other States through its food festivals organised off and on, Green Park hotel here is currently holding `Andhra Ruchulu', a fete featuring the Telugu cuisine, which has become popular all over the country, thanks to its lip-smacking delicacies.

    Sounds `carrying coal to New Castle'? But then, when non-Telugus have developed a taste for spicy Andhra foodstuff, can Telugus be far behind?

    Right ambience

    The Meadows lawns of the hotel has been given a distinct Andhra ambience, with రంగోళి (rangoli), దీపాలు (deepaalu), తొరణం (thoranam) and floral decoration, besides offering గోరింటాకు (henna) treatment and గాజులు (bangles) to women patrons.

    Mouth-watering buffet

    The hotel's master chefs have provided a large mouth-watering buffet spread for the gourmets of Vizag to choose from: నాటు కోడి పులుసు (natu kodi pulusu), ఆంధ్ర చేపల వేపుడు (Andhra chepala vepudu), బొమ్మిడాలు పులుసు (bommidalu pulusu), గుత్తి వంకాయ కూర (guttivankaya kura), ములక్కాడ టమాట జీడిపప్పు కూర (mulakkada tomato jeedipappu kura), పులిహోర (pulihora), కొబ్బరి అన్నం (kobbari annam), chutneys exclusive to Telugus, బొబ్బట్లు (bobbatlu), బూరెలు (boorelu) and పరవాణ్ణం (paravaannam), to name only a few.

    ``In short, it is a lavish veg and non-veg unlimited,'' claims its resident manager K. Mohan Krishna.

    Even as the guests go round the lawns picking their favourite dishes, they are treated to wholesome entertainment of Tollywood-fame numbers by a live band.

    Gifts and prizes

    An added attraction is the rib-tickling programme continuously being dished out by the famous `Babai-Abbai' duo of Visakha FM.

    These apart, like any other food festival, there are lots of fun games with gifts and prizes up for grabs.

    Hurry up, as Andhra Ruchulu will be on up to Tuesday only.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Wednesday, September 21, 2005

    Our own Katrina

    CATCH THE FURY: A coconut tree takes the full force of the cyclone in Visakhapatnam in the early hours of Tuesday. — Photo: K.R. Deepak

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Tuesday, September 20, 2005

    Telugu films vie for Oscars

    Hyderabad: Cynics who say Telugu films are not up to the mark will probably have to eat their words. Two Tollywood films, Grahanam and Aa Naluguru, are in the race for the Oscar nominations from India. They are competing with 12 other films including the critically acclaimed Black.

    Grahanam’s director Indraganti Mohan Krishna won the Indira Gandhi Award for the best debut film at the recently announced National Awards. When asked about his film’s chances at the Oscars, he said, "I have no expectations. My film is short and I am glad the organisers are encouraging short movies."

    Grahanam is about superstitions and is based on the novel Doshagunam, written by the late Telugu writer Gudipati Venkata Chalam. Thanikella Bharani and Jayalalitha are the lead actors in the film.

    Another film vying for the Oscars is Aa Naluguru. Veteran actor Rajendra Prasad has brilliantly portrayed the role of a father of three. Produced by Sarita Patra, the movie has been directed by Chandra Siddhartha. Sarita was disappointed that the film didn’t get a National Award, but she is confident that it will make it to the Oscars. "I know my film is vying with other big films, but it is a different film with a strong social message," she says.

    Rajendra Prasad, who was earlier disappointed that the film was not considered for a National Award, is happy now. "I believe the Telugu film industry should be proud that the film is in the race for the Oscar nominations. It’s nice to see a Telugu film competing with other big films," he says.

    Courtesy: Asian Age

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Monday, September 19, 2005

    Important Laws in Telugu soon

    Constitution of India, 15 Acts to be translated

    HYDERABAD: Telugu copies of important Acts passed by the Assembly and Parliament will be available in the State shortly.

    The Official Languages Commission has embarked upon an ambitious programme to translate into Telugu, not only the Constitution of India but also 15 Acts that have a daily relevance to citizens.

    At the same time, the commission is making efforts to delete Section 4 in the Official Languages Act, which prescribes Telugu as the official language but at the same time wants "continuance of English for certain purposes, including Legislature."

    The commission will bring out in separate booklets, the Telugu translations of its Part III and Part IV dealing with Fundamental Rights and Directive Principles. Meanwhile, the Official Language Commission, by a resolution at its monthly meeting here on Monday, has asked Dr B. R. Ambedkar Open University to introduce Telugu as optional subject in its B.A course.

    Through other resolutions, the commission recommended Urdu also along with Telugu for second language test for filling Government posts and promotions. It sought incentives and rewards for opening schools with Telugu as medium of instruction.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Sunday, September 18, 2005

    Telugu crosses State border with Teluguvani

    Chennai-based organisation teaches the language in neighbouring States

    HYDERABAD: The Chennai-based Teluguvani, involved for the last year and a half in propagation of the language in Tamil Nadu, Karnataka, Orissa, Maharasthtra and Chhattisgarh, on Sunday launched its third batch of classes for Telugu teacher-trainers here.

    P. Venugopala Reddy, the expelled BJP leader who is the managing trustee, said Teluguvani had launched a special package to coach the trainers. They will teach Telugus in Tamil Nadu and other States how to read and write the language. The first batch of trainers has already started working in Tamil Nadu with the cooperation of Kuppam-based Dravidian University.

    Ten-day classes

    The launch of ten-day classes for 14 trainers from Tamil Nadu, with the assistance of Hyderabad Central University, marks another step in taking Telugu closer to the hearts of those who cherish the language, but cannot read and write it. The classes commenced in the presence of A.B.K. Prasad, chairman, AP Official Language Commission, Reddy Shyamala, professor, Telugu University, Ramanarasimham, head, Department of Telugu, HCU, who is also a Teluguvani trustee, A. Manjulatha, Vice-Chancellor, Telugu University, and K. Ramachandra Murthy, Editor, "Andhra Jyothi". C. Dharma Rao, president, Telugu Bashodyama Samakhya (movement for promotion of Telugu language), presided. The trainers will move to the Central University where the valedictory is scheduled for September 29.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Saturday, September 17, 2005

    Telugu declared official language at last

    Similar notification for Urdu on the way

  • It takes 39 years for the Government to act
  • Official language panel chairman detects lacuna in implementation
  • GO Ms No 420 issued on September 13

  • HYDERABAD: Thirtynine years may be too short a period in course of a State's history but any delay on the part of the Government in taking action on an issue for so long can become a historical mistake difficult to rectify.

    The casualty of the inordinate delay in this case was the official language of the State, Telugu. The wheels of the administration took precisely 39 years to move and notify the legislation passed by the Assembly, providing for implementation of Telugu as the State's official language.

    It was in 1966 that the Assembly had adopted the Andhra Pradesh Official Language Act making Telugu the State's official language. However, the implementation since then has been found wanting, because the Government did not follow up the legislation with the necessary notification addressed to different departments. Nor did it issue "rules & regulations" that customarily follow a legislative piece.

    Surprise checks

    In the absence of these, the implementation so far has been through oral orders issued by department heads as and when the successive Chief Ministers issued a statement glorifying "Telugu thalli" or when the Chairman of the Official Language Commission went on surprise checks.

    The lacuna was detected recently when the present Chairman, A. B. K. Prasad, scanned all the files relating the Act gathering dust in the corridors of the Secretariat.

    He had at once initiated the file climaxing in the Governor issuing the notification on September 13 through an extraordinary gazette ordering that "all orders, rules, regulations and bylaws issued by the Government shall be in Telugu."

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    మొక్కజొన్న తోటలో

    సుక్కలన్ని కొండమీద సోకుజేసుకొనేవేళ
    పంటబోదె వరిమడితో పకపక నవ్వేవేళ
    సల్లగాలి తోట కంత సక్కలగిలి పెట్టేవేళ
    మొక్కజొన్నతోటలో, ముసిరిన చీకట్లలో
    మంచెకాడ కలుసుకో, మరవకు మామయ్య!

    చీకటి మిణుగురుజోతుల చిటిలిచిల్లులడకమునే
    సుద్దులరాగాలు చెవుల నిద్దురతీయకమునుపే
    ఆకాశపుటొడిని తోట ఆవలింతగొనకమునే
    పొద్దువాలుగంటనే, పుంతదారివెంటనే
    సద్దుమణగనిచ్చి రా, ముద్దులమామయ్య!

    గొడ్డుగోద మళ్ళేసే, కుఱ్ఱకుంకలకుగానీ
    కలుపుతీతలయి మళ్ళే కన్నెపడుచులకుగానీ
    బుగ్గమీస మొడివేసే భూకామందుకుగానీ
    తోవ కెదురువస్తివా, దొంగచూపుచూస్తివా
    తంటా మనకిద్దరికీ తప్పదు మామయ్యా!

    కంచెమీద గుమ్మడిపువు పొంచిపొంచి చూస్తాది
    విరబారిన జొన్నపొట్ట వెకిలినవ్వునవ్వుతాది
    తమలపుదీగెలకు కాళ్ళు తగిలి మొరాయిస్తాయి
    చెదిరిపోకు మామయా, బెదిరిపోకు మామయా
    సదురుకో నీ పదును గుండె, సక్కని మామయ్య

    పనలుకట్టి నన్ను పలకరించబోయినపుడు
    మోటబావివెనక నాతొ మోటసరసమాడినపుడు
    చెరకుతోట మలుపుకాడ చిటికెవేసి నవ్వినపుడు
    కసిరితిట్టినాననీ, విసిరికొట్టినాననీ
    చిన్నబోకు, నలుగురులో సిగ్గది మామయ్య!

    -- కొనకళ్ళ వెంకటరత్నం
    తెలుగు కావ్యమాల, సంకలనము, కాటూరి వెంకటేశ్వరరావు

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Role of Annamayya in Telugu literature recalled

    Saint poet's contribution to new literary trend hailed

  • Need for in-depth research on krithis stressed
  • Decline in love for Telugu among youth deplored
  • Coordination in research efforts suggested

  • LITERARY CONCLAVE: Avula Manjulatha, Vice-Chancellor of Potti Sriramulu Telugu University, is all attention to a point made by her counterpart at Sri Padmavathi Women's University, Veena Noble Dass, at a seminar in Tirupati on Friday. The TTD's Annam acharya project director, Medasani Mohan, is on the right.

    TIRUPATI: Speakers at the seminar "Tallapaka Annamacharya Sahiti Sadassu" threw light on the role of the great saint poet in ushering in a refreshingly new trend in Telugu literature so that it reaches the common man.

    The two-day seminar, conducted jointly by Annamacharya Project, a propagation arm of the Tirumala Tirupati Devasthanams (TTD) and the Sri Padmavathi Women's University's (SPMVV) Telugu Department, was inaugurated by the Vice-Chancellor of the Potti Sriramulu Telugu University, Avula Manjulatha, here on Friday.

    Krithis important

    In her inaugural address, Ms.Manjulatha explained the need to take up extensive research on Annamacharya krithis, as an in-depth study of these would present an all-encompassing picture on Telugu literature. Deploring the declining love for Telugu among the younger lot, she said that that academicians and policy makers too were adding to the language's woes, referring to the instances of taking the language subjects often to the chopping block.

    "Ancient Telugu grammar always gets the axe, whenever there is need for syllabus change," said Ms.Manjulatha, who was earlier associated with the Telugu Academy.

    The director of the Annamacharya Project and a renowned "Sahasravadhani," Medasani Mohan, explained the way in which Annamayya opted for prose form and even folk style, in order to take the essence of his compositions to the common man, even when poetic form of literature was at its peak.

    Detachment, devotion

    He stated that Vedic literature was a treasure trove of knowledge very much relevant for contemporary society, which, however, could not be deciphered and put to use as they were in Sanskrit.

    The records unearthed by the TTD revealed that the then ruler Achyuta Devaraya had gifted a number of villages to Annamayya's family, which his eldest son, Peda Tirumalacharya, gave back to the Lord's coffers, that revealed the Tallapakas' sense of detachment and devotion.

    Maintaining that a whopping 7,300 plus websites on Annamayya's works were available on the Net and a number of research projects were in progress with various universities, Dr.Mohan stressed the need for increased cohesion in order to come out with a comprehensive output.

    Veena Noble Dass, SPMVV Vice-Chancellor, presided over the inaugural session, while D.Krishnakumari, head of the Telugu Department, welcomed the dignitaries.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Friday, September 16, 2005



    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Thursday, September 15, 2005

    Kuchipudi - Road to Revival

    Mayuri Mukherjee speaks to world-renowned Kuchipudi maestro Raja Reddy on his contribution in reviving this genre of dance and more.

    World renowned Kuchipudi dance maestro, Raja Reddy is known not just for extraordinary dance skills but also because he, along with his family, is the torch-bearer of this great art form which even a few years back was a dying tradition restricted to Andhra Pradesh. The maestro was recently in town to conduct a workshop for the first time in Kolkata. Here are the excerpts:

    Tell us about this workshop.

    Previously, I had received offers to conduct workshops in Kolkata but since I was very busy with my performances they did not materialise. Eastern Zone Cultural Centre (EZCC) called up persistently for quite some time, so finally I had to agree to do this workshop. Also, I like Kolkata, and been here for my performances before. I had seen the people here are very culturally advanced. The people from EZCC were very polite and made sure we had a comfortable stay. After a long hard day when you retire you want a good night’s sleep. Before coming here, I was not too sure of the students and whether they would be able to learn. But on the first day itself when I saw them perform, all my worries disappeared - they were brilliant. This workshop has truly been wonderful in all aspects.

    What has been your contribution to Kuchipudi dance?

    My family and I have been solely responsible for bringing Kuchipudi dance onto the cultural map of the world. In earlier times we had many wonderful dancers, like my guru and his brother - they were great masters but only performed in Andhra Pradesh, so people outside the state barely knew about this dance form. I decided to do something about it and performed in Delhi where I showed the audience the variety in Kuchipudi - the nritya, nritta and natya, the tandav and lashya. People were surprised to see Kuchipudi in this new avatar. Karan Singh and Indrani Rehman requested me to stay back in Delhi and promised to help out in every way possible. I was very young then, but they said that I was a good dancer. Also I was performing with my wife, so with tandava and lashya it was a complete dance. We stayed back in Delhi to popularise the dance. We also were invited to many international dance festivals like the ASTA convention which was hosted by the President of the USA and he even asked us to perform on a float. What an experience that was! It was a privilege to perform there. Besides, we have dance institutes in Delhi and Gurgaon where Kuchipudi is taught. I received offers to start a dance school in the States, but it is not possible for me to have one foot in India and the other one in America - I want to live here in India and teach Kuchipudi.

    Your whole family is into Kuchipudi dance, how do you feel about that?

    I think we are the only family where you will find all the members are into dancing, my wives and daughters are dancers too. Otherwise, we see only the male members of the family join the profession. Like in Kuchipudi dance, for a very long time only Brahmin boys were allowed to learn the dance form. So I feel very good that my whole family is into dance. I am especially proud of my daughters who have both chosen it themselves. My children have also learnt western music and dance. I want them to know the world but without forgetting their roots.

    Is there a difference in the way you teach dance to your students and the way you learnt it from your guru?

    Yes, there are some differences. Though my ‘guruji’ was a very knowledgeable man, yet his presentation was slightly rustic - it lacked sophistication and finesse. So, after I learnt choreography from Delhi, I tried to systemise the onstage performances, like how to start the programme and arrange it in a particular order. Also how to make use of the large stage-space and sound effects. Some critics even questioned the changes I made, but later on they agreed with me. Even my guruji helped me in making these changes. He was quite open to change and believed that not only should a shishya learn from the guru, the guru must also learn from the shishya.

    What does dance mean to you?

    Dance is my life - its my breath, my happiness. It’s a divine art. When I dance, not just my whole body but even my inner “atma” (soul) feels elated. It has been scientifically proven that dance is the best exercise for our body. I relax through dance. My daughters always complain that I don’t spend enough time with them and once when they overheard me telling a reporter during an interview that I relax with them on Sundays, they told me, “You lie so much to the media, which Sunday did you ever spend with us?” (laughs )

    What is the most important quality for a dancer?

    Sadhna or devotion, and to some extent also a good sense of rhythm.

    For the audience to like a dancer on stage, is it necessary for the performer to have a good figure and pretty face?

    Well, if a performer doesn’t have a good body, then maybe the initial few minutes, he or she may seem a bit awkward, but after that it is how the person performs that ultimately counts.

    Your favourite dancer?

    Well, I liked Uday Shankar. When I saw him perform I was mesmerised. I also liked Bala Saraswati - she is great.

    Your source of inspiration?

    Uday Shankar. In Hyderabad, I saw him perform for the first time. And you know, at that time people used to tell me things like ‘men don’t dance’. But they were ignorant people and didn’t know that dance itself was created by Lord Shiva! After I saw Uday Shankar I decided to dance like him…

    How did you begin dancing?

    During my childhood, I used to travel with these traditional dance groups without the knowledge of my parents - this was when I was about eight or nine years old. I started taking formal lessons in dance only during my graduation.

    Besides Kuchipudi, what are the other dance forms that interest you?

    I’ve learnt the Bharatnatyam and Kathak. I also know about Mohiniattam and Manipuri, though I didn’t learn them. Radha learnt a bit of Odissi - but this is mostly to understand the similarities and dissimilarities between these various dance forms.

    Can we hope to see you in Kolkata, for another dance workshop?

    Yes, definitely.

    The writer is a Coordinator, ex-La Martiniere for Girls

    Courtesy: The Statesman

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Pride of Andhra

    GOING BRANDED: Vajrala Nageswara Rao , an artist of the world famous Kondapalli toys holds a piece made of `tellaponiki wood.' These toys are to get the Intellectual Property Rights for the geographical location soon. - Photo: P. V. Sivakumar

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Bidding Adieu

    A ganesh idol being immersed at Manginapudi beach near Machilipatnam on Thursday.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    రాజ్యభోగము వీడగలిగిన
    రాకుమారుని రాతిజేసి
    రాజధానిలొ నిలిపివేయగ
    చిన్నగా నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    పదవికోసం పాకులాటలు
    కీర్తికోసం కీచులాటలు
    ఓట్లకోసం ఊగులాటలు
    చూడగా నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    ప్రేమపక్షుల సరస శోభలు
    ప్రేమవిఫలుల తొలుచు క్షోభలు
    ప్రేమతెలియని బుడుత ఎడదలు
    చూడగా నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    మమతలేని బతుకు వద్దని
    మార్కు రాని ఫలితమొద్దని
    మార్గమిది యని చావ గోరుట
    చూడగా నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    ముదముతో ఘన పూజ సల్పిన
    మురికి నీరే పార జేసిన
    ముక్కు మూయక నోరు విప్పక
    చూచుచూ నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    నిదురరాని జనుల వ్యథలు
    మేలుకోని వారి వెతలు
    కలలు మాత్రము కనెడి కనులు
    చూచుచూ నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    మధ్యగోడలు లేని బాటలు
    ఎడమ కుడియై కుడియె ఎడమై
    కొంపగూల్చెడు రోడ్డు చావులు
    చూచుచూ నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    కినుకు చెంది బస్సు కాల్చి
    బస్సులేదని కోపమందే
    చిత్త వృత్తుల చేతనత్వము
    చూచుచూ నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    కలుషితంబగు గాలి నీరును
    కడిగివేయుదు మనుచు పల్కుచు
    ప్రజల యందే పొగను త్రాగగ
    చూచుచూ నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    పంటలెండి బతుకు మండి
    వడ్డి తీర్పగ సాయ మందక
    "చితి"కి పోయిన కలుగు సాయము
    చూడగా నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    విగ్రహాలకు పూజలొద్దని
    వివరముగ బోధనలు జేసిన
    వేల్పుయని విగ్రహము నిల్పగ
    చూచుచూ నవ్వెన్‌ బుద్ధుడు నవ్వుచూ నిలిచెన్‌

    - శ్రీనివాస్ నాగులపల్లి
    [ Srinivas Nagulapalli ]

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Wednesday, September 14, 2005

    Guinness record for Andhra teacher

    HYDERABAD: A school teacher in Andhra Pradesh claims to have set a new record by teaching continuously for 60 hours, finding just enough time to eat and freshen up in snatches, but sleeping not a wink.

    A. Veeraiah, a retired teacher in the state's northern district of Karimnagar, taught English non-stop for 60 hours to students of the Zilla Parishad High School in Sircilla town, according to local newspaper reports on Wednesday.

    Veeraiah started teaching school students on Saturday morning and continued non-stop till Monday evening. He delivered lectures of two hours each to 600 students in separate batches.

    He thus claimed to have broken the Guinness Book world record of continuous teaching for 54 hours. Local people, the students and teachers at the school witnessed the feat.

    "I had read somewhere that a person entered the Guinness Book of World Records by teaching continuously for 54 hours. So I thought of setting a new record," said Veeraiah, who plans to claim a place in the Guinness Book for himself.

    Veeraiah, 60, who has 34 years of teaching behind him, had earlier taught non-stop for 25 hours. "It all started with a discussion among our colleagues on who could take classes for the longest time. I accepted the challenge and taught non-stop for 12 hours in 2001," he recalled.

    Inspired by the appreciation he received, he kept bettering his own record, till he took classes without a break for 25 hours.

    He said even after retiring from service four years ago, he continued teaching. "I will continue teaching as long as I can," said Veeraiah.

    Courtesy: Times of India

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Google Blog Search (beta) is out

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Tuesday, September 13, 2005

    తిక్కన భారతం లోని పద్యాలు

    ద్రౌపది కృష్ణుడి తో రాయబారం ముందు ఆడిన మాటలు

    నెట్టన యిట్టి యల్క మది నిల్పితి రక్కెస తాల్మి చిచ్చొడిం
    గట్టిన యట్లు పెద్దయును గాలము దీనికి నారుటెన్నడున్‌
    పుట్టదు దుష్ట నిగ్రహము పూని జగంబులు గాచునట్టి తో
    బుట్టువు నీవు తేజమున బొల్చిన భర్తలు గల్గ నచ్యుతా!

    పెంపేదం దమకిట్టి తక్కువలు రూపింపంగ నేలా ? విచా
    రింపన్‌ వారిక మేలు సంధి. తము వారిం జూచినన్‌ తారు సా
    ధింపన్‌ జాలరొ ? కాక పోరఁ దగ మర్దింపన్‌ దలంపేని శం
    కింపన్‌ బట్టొకొ ? వారు బ్రాహ్మణులె యే కీడైన సైరింపగాన్‌

    వరమున బుట్టితిన్‌, భరత వం శము జొచ్చితి నందు పాండు భూ
    వరునకు కోదలైతి జన వంద్యుల బొందితి నీతి విక్రమ స్థిరులగు పుత్రులన్‌ బడసితిన్‌ సహ జన్ముల ప్రాపు గాంచితిన్‌
    సరసిజ నాభ ! యిన్నిట బ్రశస్తికి నెక్కిన దాన నెంతయున్‌ !
    నీవు సుభద్ర కంటె కడు నెయ్యము గారవంఉందలిర్ప సం

    భావన్‌ సేయుదిట్టి నను పంకజ నాభ యొకండు రాజసూ
    యావ భృదంబునందు శుచియై పెను పొందిన వేణి వట్టి యీ
    యేవురు చూడగాఁ సభకు నీడ్చె కులాంగన నిట్లొనర్తురే ?!
    ఇవి దుస్సశేను వ్రేళ్ళం

    దవిలి సగము త్రెవ్వి పోయి తక్కిన యవి కౌ
    రవుల కడ తీరు మాటల
    యవసరమున తలప వలయు నచ్యుత వీనిన్‌ !

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Sunday, September 11, 2005

    Puppet show on `Sundarakanda'

    Team of artistes from Kakinada to present the show

    VISAKHAPATNAM: A puppet show depicting `Sundarakanda' from Ramayana will be conducted by the Visakha Music and Dance Academy at Kalabharati on Monday evening. Puppet show, called Tholu Bommalata in Telugu, is one of the oldest forms of folk presentation of Indian classics in the countryside but unfortunately is a dying art now, according to Manager of Kalabharati C. Bhaskar Rao.

    Most of the present generation might not have seen such a show before, he said.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Saturday, September 10, 2005

    Festival to reflect on golden era of Telugu cinema

    Chennai: A festival of films of the Golden era- 1935-1965- of Telugu cinema, will be held here from tomorrow.

    The festival, to be held on Sundays will screen nine popular films of yesteryears, Mr M S Murti and Mr B Nagesh Chairman and Founder president of the newly formed Indian Telugu Associaition, which is sponsoring the festival told newsmen here today.

    The festival was organised to reflect on the high standards of film making set by the film artists of that era and reassure the Telugu film industry that it has a great future.

    The nine films to be shown representing different genres were not only artistic, but were also very successful at the box office, proving that Telugu audiences respond good art.

    They said the festival would open with the mythological film "Maya Bazar ", followed by "Bhakta Potana, "Swarga Seema", "Malleeswari", "Devadasu", "Pedda Manushulu", "Missamma", "Nartana Saala" and "Mooga Manasulu".

    venue is Russian cultural centre and the entrace is free,they added.

    They said during the interval some of the artistes associated with these films will be honoured.

    Courtesy: NewKerala

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Thursday, September 08, 2005

    Kalapeetham to honour scholar today

    Book comprising 17 essays to be released

    VISAKHAPATNAM: Eminent scholar Bethavolu Ramabrahmam will be honoured in the city by Sri Kopparapu Kavula Kalapeetham on the occasion of its third anniversary on Friday evening.

    Announcing this at a media conference here on Thursday, kalapeetham's founder-president Maa Sarma said that a book with 17 essays written by noted writers on Kopparapu poets would be released on the occasion. Incidentally, the book was edited by Prof. Ramabrahmam, who would receive the annual award of the organisation this year.

    Literary feats

    ``The book is the first of its kind on the literary feats of the twin-poets, Kopparapu Sodarulu. Sadguru Sivananda Murthy will release the book and the first copy is to be received by eminent local scholar Vedula Subrahmanya Sastry. Renowned Avadhani Garikapati Narasimha Rao will preside over the literary function which will be attended by the leader of the TDP Parliamentary Party K. Yerran Naidu and former MP Yarlagadda Lakshmi Prasad,'' he said.

    It would be reviewed by two poets--A. Gopalarao from Vizianagaram and Rambhatla Nrusimha Sarma, Mr. Sarma said. Another eminent scholar, Mallapragada Srimannarayana from Jillellamudi, and Meegada Ramalinga Swami would speak.

    Courtesy: The Hindu

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'

    Wednesday, September 07, 2005

    వినాయక చవితి శుభాకాంక్షలు

    ఆది పూజలు నీకె అఘనాశనాయ
    అభిల ఘువనాలేగు అఖివాహనాయ
    పాపులను శిక్షించు పాశ హస్తాయ
    సర్వులను రక్షించ రార సర్వాయ

    The following articles are courtesy ఈనాడు

    భారతీయులకు గణపతి జీవనాధారమైన ఒక మూలతత్త్వం, జీవన తత్త్వం. అందువల్లే ప్రతి పనికీ ముందు గణపతిని పూజించి తమ పనులు నిర్విఘ్నంగా చేసుకుపోతుంటారు. బలం, బుద్ధి... రెండింటికి మూలాధారంగా ఉన్న గణపతిని ఒక ప్రబల పృధ్వీతత్త్వంగా పరిగణిస్తుంటారు.
    గణపతి సిద్ధిని, బుద్ధిని, బలాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని అన్నింటినీ అనుగ్రహించగల పరబ్రహ్మంగా ఎందరో భక్తుల విశ్వాసం. విద్యాబుద్ధులు కలగడానికి సిద్ధిబుద్ధి రూపుడైన గణపతిని ఎందరో ఉపాసిస్తారు. స్వామి విఘ్నగణపతియే కాదు వరద గణపతి కూడ. గణపతి ఉపాసనవల్ల శత్రుక్షయమవుతుందనీ, రాక్షస బాధలుండవనీ పలువురి నమ్మకం. గణపతి కరుణా సముద్రుడనీ, పదవీభ్రష్టులకు రోగపీడితులకు సాంత్వన ప్రసాదిస్తాడనీ ఎన్నో కధలున్నాయి. సాధకుడు ఆరోగ్యవంతుడై సుఖసంపదలు పొందుతాడని శాస్త్ర వచనం.
    ''జ్ఞాన వాచకోగశ్చ, ణశ్చనిర్వాణ వాచకః
    తయోరీశం పరబ్రహ్మ గణేశం
    గకారం జ్ఞానవాచకం. ణకారం నిర్వాణ వాచకం. ఈ రెండింటికి ఈశుడు, అధిపతి గణపతియే అని అర్థం.
    'గణానాం త్వాగణపతిగ్‌ం' అని ఋగ్వేదం గణపతిని గణాలకు అధిపతిగా పేర్కొన్నది. దేవమనుష్యాది సర్వ గణాలకు పతిగానున్నవాడు గణపతి.
    గణపతి క్షిప్రప్రసాది. ఓంకార స్వరూపుడు, లంబోదరుడు. పాశ అంకుశాలు రాగద్వేషాలను నియంత్రించే ఆయుధాలు. లంబోదరం బ్రహ్మాండానికి సంకేతం. మోదకం అనగా ఆనందాన్ని ప్రసాదించేది! స్వామి మోదకప్రియుడు. 21 సంఖ్య గణపతికి ప్రీతి. స్వామికి 21 ఉండ్రాళ్ళు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఏకవింశతి పత్రాలతో గణేశపూజ జరిపితే ఆరోగ్యాన్ని ఐశ్వర్యాన్ని స్వామి ప్రసాదిస్తాడని ప్రతీతి.
    గణేశ చవితినాడు, పత్రి, గరికతో స్వామి వ్రతమాచరించి శమంతకోపాఖ్యానం కధను విన్నవారికి నీలాపనిందలు రావని, అన్ని పనులు నిర్విఘ్నంగా నెరవేరుతాయని పురాణ కధలున్నాయి. సూర్యుడు నమస్కారప్రియుడు, విష్ణువు అలంకారప్రియుడు, శివుడు అభిషేకప్రియుడు, గణపతి తర్పణ ప్రియుడు.
    త్రిపురాసురుని సంహరించిన శివుడు, మధుకైటభులను హతమార్చిన విష్ణువు, మహిషుని మర్దించిన పార్వతి, సృష్టిని నిర్మించిన బ్రహ్మ... వీరందరూ గణేశుని ప్రార్థించి విఘ్నాల పీడ తొలగించుకున్నవారేనని వివిధ పురాణ గాధలు తెలియజెబుతున్నాయి.
    స్థితిపతి నిధిపతి అయిన విఘ్నేశ్వరుని పండుగ సర్వమానవాళికి సర్వసంపత్కరమైనది.
    - డాక్టర్‌ మాచిరాజు వేణుగోపాల్‌

    గణపతి జననం
    వినాయక చవితినాడు చిన్నా, పెద్దా అంతా ఎంతో భక్తితో అర్చించుకునే గణపతి జననం గురించి పలు పురాణాలు పలు కధలను వివరిస్తున్నాయి. ఈ కధల్లోని సందేశం అంతా ఒక్కటే అయినా కధలలో కొద్దిపాటి మార్పులుండటానికి కారణం కల్పభేదాలేనని పండితాభిప్రాయం. స్కాంద పురాణాన్ని పరిశీలిస్తే శివుడి కోరిక మేరకు పార్వతి తన నలుగు పిండితో ఓ బొమ్మను ఏనుగు తలతోనే నిర్మించిందని ఉంది. పార్వతి ప్రార్ధన మేరకు ఆబొమ్మకు చవితి నాడు శివుడు ప్రాణం పోశాడు. నరకాసుర సంహారం కోసం శివుడు తన దేహాన్ని నలిచి ఆమృత్తికతో బొమ్మను చేసి ప్రాణం పోసి విఘ్నేశ్వరుడిని చేసినట్లుంది. శివపురాణంలో కూడా పార్వతి నలుగుపిండితోనే వినాయకుడు జన్మించినట్లు ఉంది. వాయు పురాణంలో కూడా ఇదే కనిపిస్తుంది. లింగపురాణం విషయానికి వస్తే రాక్షస సంహారం కోసం గణేశ రూపంలో శివుడే పార్వతిలో ప్రవేశించి తిరిగి గజవదనుడుగా పుట్టినట్లు కనిపిస్తుంది. వరాహపురాణంలో శివుడి నవ్వు నుండి వినాయకుడు పుట్టాడనీ, అతడి అందాన్ని పార్వతీదేవి తదేకంగా చూస్తుండటంతో శివుడికి కోపం వచ్చి అతడికి ఏనుగుతల, పెద్ద కడుపు లాంటి వాటితో వికృతాకారం వచ్చేలా చేశాడని ఉంది. బ్రహ్మ వైవర్తపురాణంలో శివపర్వాతులు కూడి ఉన్నప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు బ్రాహ్మణ రూపంలో వచ్చి భిక్షను కోరాడని అప్పుడు పార్వతి ఆయనకు భిక్ష నివ్వటానికి వెళ్ళిందని ఉంది. ఇంతలో కృష్ణుడు అక్కడ మాయమై గణేశ రూపాన్ని ధరించి శివుడి తేజస్సులో కదలాడటాన్ని పార్వతి గమనించినట్లు ఉంది. ఆతరువాత శని ఆబాలుడి తలను చూసినప్పుడు అది తెగిపోవటం విష్ణువు ఏనుగుతలను తెచ్చి ఆబాలుడి తలకు అతికించటం కనిపిస్తుంది. వామన పురాణంలో పార్వతీదేవి ఒంటి నలుగుపిండి నుండే గణేశుడని సృష్టించినట్లు తన యోగశక్తి చేతనే ఆబాలుడికి ప్రాణం పోసినట్లు ఉంది. పద్మ పురాణంలో సున్ని పిండితో గజ ముఖంతో ఉన్న ఒక బొమ్మను పార్వతి చేసి దానితో ఆడుకుందని ఉంది. ఆతరువాత ఆమె ఆబొమ్మను గంగలోకి విసిరింది. అప్పుడు ఆ బొమ్మ ఓ అద్భుతమైన ఆకారంగా రూపుదిద్దుకుంది. సజీవంగా ఉన్న ఆబాలుడిని గంగా పార్వతులిద్దరూ తమ కుమారుడుగా భావించుకొని పెంచారని ఉంది. గణేశ ముద్గల పురాణాలలో సింధు అనే రాక్షసుడిని చంపటం కోసం పార్వతి గణపతి మంత్రాన్ని అనుష్ఠించిందని మహా చతుర్ధినాడు గణపతి పార్వతీదేవి సేవిస్తున్న మట్టి విగ్రహం నుండి సజీవుడుగా బయటకు వచ్చి పార్వతీ తనయుడయ్యాడని ఉంది. ఇలా పురాణాలలో గణపతి జననాన్ని గురించిన ప్రసిద్ధ కధలు మనకు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ గణపతిని అర్చించే వారు, సాధన చేసేవారు సమాజంలో మనకు నిత్యం ఎందరెందరో కనిపిస్తారు. సాధకులకు గణపతి స్వరూపంలోని ఒక్కో అవయవం ఒక్కో సంకేతంగా కనిపిస్తుంది. ఏనుగుతల వివేకంతో కూడిన నిశ్చయ సామర్ధ్యానికి, దృఢ దీక్షకు గుర్తు. అనవసరంగా, అధికంగా మాట్లాడటంకన్నా ఎంతో శ్రద్ధగా వినడం మంచిదని తెలియచెప్పేందుకే పెద్దపెద్ద చెవులు ఉన్నాయంటారు. ఇతర జంతువులకు వేటికీ లేనంత విధంగా ఏనుగుకు ఓ విలక్షణ రీతిలో తొండం ఉంటుంది. తొండంతో ఏనుగు తలకు కావాల్సిన ఎన్నెన్నో కార్యాలను సాధిస్తుంది. అలాంటి ఓ ప్రత్యేకతను ప్రతిసాధకుడూ, మనిషి కలిగి ఉండాలని చెప్పేందుకే తొండం ఉందంటారు. దంతాల విషయానికి వస్తే మంచి చెడులకు, పాపపుణ్యాలకో వివేక అవివేకాలకు దంతాలు సూచకాలు, వినాయకుడికి ఉన్న రెండు దంతాలలో ఒకటి విరిగి ఉంటుంది. ఆవిరిగిన దంతం అహంకార అణచివేతను స్ఫూరింపచేస్తుంది. పెద్దనోరు విషయానికి వస్తే అనంత విశ్వానికి దాన్ని గుర్తుగా చెబుతారు. లంబోదరాన్ని సాధకులు బ్రహ్మాండానికి గుర్తుగా చెబుతారు. అల గణేశుడు గుకల విశ్వానికే, బ్రహ్మాండానికి అధిపతి అన్నది ఇక్కడ వినిపించే సూచన. కాలుమీద కాలు వేసుకొని ఉండటన్ని కూడా యోగసాధకులు తమ సాధనకు సంకేతంగా భావిస్తారు. వినాయకుడి రెండు కాళ్ళు ఒకటి మనస్సుకు, రెండోది బుద్ధికి సంకేతం. ఈ రెండింటిలో చలించని కాలు మనస్సుకి, కిందికి వేలాడు పద్మంపైన కానీ, ఆసనంపైన కానీ ఆనించి ఉన్న కాలు బుద్ధికి ప్రతీకలుగా భావిస్తారు. మనసును, బుద్ధితో నిమగ్నం చేసి సాధకుడు యోగసాధన చెయ్యాలన్న దానికి ఇది సూచన. నాగ యజ్ఞోపవీతం విషయానికి వస్తే క్రూరమైన విష ప్రవృత్తిని నిగ్రహించి యజ్ఞసూత్రంలా చేసుకోవటమంటే దుస్సాధ్యమైన మనసును నిగ్రహించే సామర్ధ్యాన్ని పెంచుకోవటమే అంటారు. ఇక ఎలుక వాహన విషయానికి వస్తే ఎలుక కన్నం మొదలు చాలా చిన్నదిగా ఉంటుంది. లోపలికి వెళ్ళిన కొద్దీ ఎంతో విశాలంగా ఉంటుంది. బలహీనతలు మొదట చిన్నవిగా ఉంటాయని, ఆతరువాత అవి లోపలికి వెళ్ళిన కొద్దీ ఎక్కువ విశాలమై మొత్తాన్ని నాశనం చేస్తాయని కాబట్టి వ్యసనాలు లాంటి వాటి విషయంలో ఏమాత్రం అవకాశం ఇవ్వకూడదని చెప్పే హెచ్చరిక ఉంటుంది. గణేశునికి వస్తే ఒక చెయ్యి మనసుకు, రెండోది బుద్ధికి, మూడోది చిత్తానికి, నాలుగోది అహంకారానికి సంకేతాలు. ఈ నాలుగింటికీ మూలమైన శుద్ధతత్వమే గణపతి తత్వమని సూచించేందుకు ఈనాలుగు చేతులుంటాయి. ఇలా గణపతి ఆవిర్భావ, రూప, భావాలను గురించి మన పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి.
    డాక్టర్‌ యల్లాప్రగడ మల్లికార్జునరావు

    ణేశుడు ఏకదంతుడుగా ఎందుకుంటాడు? ఆ గజముఖుడికి ఉన్న రెండు దంతాలలో ఒక దంతం ఎప్పుడు విరిగింది? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాన్నిచ్చే కధ బ్రహ్మ వైవర్త పురాణం గణేశఖండం నూట నలభైమూడో అధ్యాయంలో కనిపిస్తుంది. పరశురాముడికి, గణేశుడికి జరిగిన యుద్ధంలో గణపతి దంత భంగం జరిగింది. ఆ యుద్ధం జరగటానికి వెనుక ఓ బలమైన కారణమే ఉంది. పరమేశ్వరుడిని మెప్పించి ఆయన వద్ద అమోఘ శస్త్రాస్త్రలను గ్రహించిన పరశురాముడు ఓసారి తన గురువు, తన దైవమూ అయిన పరమేశ్వరుడిని దర్శించటానికి కైలాసానికి వెళ్ళాడు. ఆ సమయంలో పార్వతీపరమేశ్వరులు ఏకాంతంలో ఉన్నారని వారినప్పుడు దర్శించటానికి వీలులేదని ద్వారం వద్ద ఉన్న గణేశుడు పరశురాముడిని నిలువరించాడు. అప్పుడు పరశురాముడు తాను కూడా పరమేశ్వరుడి తనయుడినేనని ప్రస్తుతం తాను వెనువెంటనే పరమేశ్వరుడిని చూడాల్సిన అవసరంఉందని గణేశుడికి చెప్పాడు. గణపతి ఆమాటలను వినలేదు. పరశురాముడిని పూర్తిగా అడ్డుకున్నాడు. అయినా రాముడు ఈశ్వర దర్శనార్థం లోపలికి వెళ్లేందుకు తీవ్ర ప్రయత్నం చేశాడు. ప్రీతితో వారించాడు గణేశుడు. పరశురాముడికి కోపం మితిమీరింది. ఇద్దరి మధ్యన వాగ్వివాదం జరిగి బలాబలాలు తేల్చుకొనే స్థితికి వచ్చారు. వెంటనే పరశురాముడు తన చేతిలోఉన్న గండ్ర గొడ్డలిని గణపతి మీదకు విసరాలనుకున్నాడు. ఆ పక్కనే ఉన్న కార్తికేయుడు ఇదంతా చూసి పరశురాముడిని వారించి గురుపుత్రుడైన వినాయకుడి మీదకు గండ్రగొడ్డలి విసరబోవటం మందిపని కాదని వెను తిరగమని నిలువరించాడు. అయినా పరశురాముడికి కోపం ఆగలేదు. గణేశుడి మీదకి విసురుగా వెళ్ళాడు. అప్పటికే గణేశుడు ఎంతో శాంతంగా వ్యవహరించాడు. ఈశ్వరాజ్ఞలేకుండా లోపలికి వెళ్శటం మంచిదికాదని విద్యాసంబంధంవల్ల తనకు పరశురాముడు సోదరుడు లాంటివాడని కాబట్టి తనమాట వినమని ఎంతగానో నచ్చచెప్పాడు. కోపావేశంతో ఉన్న పరశురాముడికి ఆ మాటలేమి వినిపించలేదు. గండ్ర గొడ్డలి విసిరే ప్రయత్నం చేయబోయేంతలోగా గణేశుడు యోగశక్తితో తనతొండాన్ని కోటి యోజనాల వరకూ పెంచాడు. ఆ తొండంతో పరశు రాముడిని చుట్టి చిన్న పామును గరుత్మంతుడు పట్టి ఎత్తినట్లుగా ఎత్తి సప్త ద్వీపాలనూ, శైలాలనూ, మేరువునూ, సకల సాగరాలనూ క్షణంలో గిరగిరా పరశురాముడిని తిప్పుతూ చూపించాడు వినాయకుడు. ఆ దెబ్బకు ఆ రాముడికి కాళ్ళూచేతులూ స్వాధీనం తప్పాయి. సర్వ అవయవాలలోనూ ఒణుకుపుట్టింది. మళ్ళీ మరుక్షణంలో భూలోకం, భూవర్ణోకం, స్వర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం, ధ్రువలోకం ఇంకా ఆపైన ఉన్న గౌరీలోకం, శంభులోకాలను అన్నిటినీ పరశురాముడికి చూపించాడు గణేశుడు. ఆ తరువాత సప్త సాగరాలను తన తొండంతో పీల్చి వేశాడు. మళ్ళీ వెంటనే మొసళ్ళతో జల జంతువుల సహా తాను పీల్చిన జలన్నంతా వెలికి చిమ్మాడు. ఆ గంభీర సాగరోదకంలో పరశురాముడిని విసిరేశాడు. ఈ నీటిలో ఈదుతూ ప్రాణాలు దక్కించుకోబోతున్న పరశురాముడిని మళ్ళీ తొండంతో చుట్టి బ్రహ్మండం కంటే పైన గిరగిరా తిప్పి వైకుంఠాన్ని, చతుర్భుజుడిని, లక్ష్మిని చూపించాడు. ఆ తరువాత గోలోకాన్ని అత్యుత్తమమైన విరజను చూపించాడు. బృందావనాన్ని, నూరు శిఖరాలుగల పర్వతాన్ని, గోపీ గోపాదులతోపాటు శ్యామసుందరుడు, ద్విభుజుడు, మురళీహస్తుడు, చిరునవ్వువాడు, కోటి సూర్య తేజస్సు కలవాడు అయిన శ్రీకృష్ణుడిని చూపించాడు. పార్వతీ తనయుడైన వినాయకుడలా పరశురాముడిని తనయోగశక్తి ఎంతటిదో చాటి చెప్పాడు. అయినా పరమేశ్వరుడి శిష్యుడైన పరశురాముడు గణేశుడి మీదకు తన పరశువును విసిరాడు. అది వేగంతో వెళ్ళి గణేశుడి దంతాన్ని మొదలంటా తెగగొట్టి మళ్ళీ తిరిగి రాముడి దగ్గరకు వచ్చి చేరింది. ఆక్షణంలో ఆకాశంలో దేవతలంతా భయభ్రాంతులయ్యారు. పార్వతీ పరమేశ్వరులక్కడికి వచ్చారు. పార్వతి వెంటనే పక్కనే ఉన్న స్కందుడిని ఏం జరిగిందని దుఃఖంతో అడిగింది. విషయం తెలుసుకున్న ఆమె పరశురాముడిని శపించబోయింది. ఇంతలో పరశురాముడు ఆమాతను త్రికరణశుద్ధిగా స్తుతించి తనను రక్షించమని వేడుకున్నాడు. పరశురాముడు కూడా తనయుడితో సమానుడే కాబట్టి ఆమె కోపం ఆ స్తుతులకు వెంటనే చల్లారింది. పరశురాముడికి అభయానిచ్చి విఘ్నేశుడిని ప్రేమతో లాలించి పరిస్థితి చక్క బరిచింది. ఈ కధా సందర్భంలో గణేశుడికి ఒక దంతమే ఉండటానికి కారణం ఏమిటో కనిపిస్తుంది. ఒక తల్లి పిల్లలు ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నప్పుడు తల్లి ప్రదర్శించే ప్రేమలాంటి ప్రేమను పార్వతీమాత గణేశ, పరశురాముల మీద చూపినట్లుగా బ్రహ్మ వైవర్త పురాణం వివరిస్తోంది.

    గణపతి పత్రపూజ
    పండుగలలో వినాయక చవితికి అన్నిటికంటే ఓ ప్రత్యేకత ఉంది. 21 రకాల పత్రాలతో అంటే ఆకులతో విఘ్నేశ్వరుడికి పూజ చేస్తారు. ఈ ఆకుల పూజ.. అందులోనూ ఇన్ని రకాల పత్రాలతో వినాయకుడికి పూజ చేయటమేమిటి అనే సందేహం కలుగుతుంది. ఆ సందేహానికి సమాధానంగా మన పురాణలలో అనేక చోట్ల వివరణలున్నాయి. వినాయకుడికి సమర్పించే 21 రకాల ఆకులలోనూ మంచి ఔషధ గుణాలున్నాయి. ఇలాంటి మందుల లక్షణాలున్న ఆకులను చిన్ననాటి నుంచే పిల్లలకు పూజ పేరుతో పరిచయం చేస్తే వారి జీవితాలకు ఎంతో మేలు కలుగుతుందనేది దీని వెనుక దాగిన అసలు విషయం. వీటి వివరాల్లోకి వస్తే... 21 రకాల ఆకులలో మొదటిది మాచీపత్రం. దీన్నె మాచిపత్రి అంటారు. దీని కషాయాన్ని ఉపయోగిస్తే శరీరం మీద ఏర్పడిన దద్దుర్లు, వ్రణాలు తగ్గుతాయి. ఇది కుష్టు వ్యాధికి తగిన మందని చెబుతారు. నరాల బలహీనతలను పోగొట్టి తలనొప్పులను, వాతం నొప్పులను తగ్గిస్తుంది. కళ్ళకు చలువచేస్తుంది. మానసిక వికాసానికి తోడ్పడుతుంది. రెండోది బృహతీ పత్రం. దీన్నే వాకుడాకు అని అంటారు. ఉబ్బసం, శ్వాస సంబంధ వ్యాధులు, శ్లేష్మం, దగ్గు, క్షయ, హృద్రోగం లాంటి వాటికి, వీర్య వృద్ధికి మంచిది. మూడోది బిల్వపత్రం, దీన్నే మారేడు ఆకు అని కూడా అంటారు. బిల్వపత్రం త్రిదళం. ఇది శివుడికి ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైంది. మారేడు పండ్ల గుజ్జు బంకలా పనిచేస్తుంది. విరోచనాలను తగ్గిస్తుంది. నాలుగో పత్రం గరిక, ఇది ఎత్తుగా పెరిగే గడ్డి. దీంట్లో ఎన్నో రకాల ఔషధ విలువలున్నాయి. పశువులకు మంచి ఆహారం. తర్వాతది దత్తూర పత్రం. దీన్నే ఉమ్మెత్త ఆకు అని అంటరు. దీనిలో నల్ల ఉమ్మెత్త శ్రేష్ఠమైనది. ఈ ఆకులకు ఆముదం రాసి దీపపు సెగచూపి గడ్డలపైన, పుండ్లపైన అద్దితే అవి తొందరగా తగ్గిపోతాయి. లైంగికపరమైన వ్యాధులకు కూడా ఇది మంచి మందు. ఆ తర్వాతది బదరీ పత్రం. దీన్నే రేగు ఆకు అని అంటారు. ఇది జీర్ణకోశ వ్యాధులకు చక్కగా పనిచేస్తుంది. రక్తదోషాలను హరిస్తుంది. లేత రేగు ఆకులను మిరియపు గింజలతో కలిపి తింటే వీర్య నష్టం తగ్గుతుంది. అరికాలు, అరిచేతుల మంటలకు ఈ ఆకు రసాన్ని మందుగా వాడతారు. అపామార్గ పత్రం అంటే ఉత్తరేణి ఆకు అని అర్థం. ఇది పంటి జబ్బులకు మంచి ఔషధం. అందుకే ఉత్తరేణి వేరును కూడా పళ్ళు తోముకునేందుకు పుల్లలాగా వాడతారు. తులసీపత్రం అంటే తులసి ఆకు. ఇందులో విష్ణు తులసి, కృష్ణ తులసి లాంటి రకాలున్నాయి. కడుపునొప్పి, పసిపిల్లలో వచ్చే గర్భశూలకు మందుగా వాడతారు. ఇది చర్మ రోగాలను నివారిస్తుంది. పూజకు ఉపయోగించే మరో పత్రం చూలు. ఇదే మామిడాకు. గృహ అలంకరణకు సర్వమంగళ కార్యాలకు తోరణంగా దీన్ని వాడతారు. మేహం వల్ల వచ్చే మంటలను తొలగిస్తుంది. కరవీర పత్రం అంటే గన్నేరు ఆకు అని అర్థం. ఇది శరీరం మీద వచ్చే గడ్డలను అరికడుతుంది. విషానికి విరుగుడు. దురదలు, దద్దుర్లు, కుష్టులాంటి వాటికి మందు. విష్ణుక్రాంత పత్ర కషాయం.. పైత్య జ్వరాలకు, కఫ జ్వరాలను హరిస్తుంది. వీటి ఆకులు ఎండపెట్టి నిప్పులలో వేసి ఆ పొగను పీలిస్తే దగ్గు, ఉబ్బసం తగ్గుతాయి. దాడి మీపత్రం అంటే దానిమ్మ ఆకు. జీర్ణకోశ, మలాశయ వ్యాధులకు మంచి ఔషధం. నీళ్ళ విరోచనాలను తగ్గిస్తుంది. దీని కషాయాన్ని తాగితే ఏలికపాములు, నాడాపాములు నశిస్తాయి. నోటిపూత తగ్గటానికి దానిమ్మ చిగుళ్ళను నములుతారు. పూజలో వినియోగించే మరో పత్రం దేవదారు. ఇది మేహశాంతిని కలిగిస్తుంది. ఈ ఆకులతో కాచిన తైలం కళ్ళకు చలువ చేస్తుంది. దేవదారు పువ్వులలో కూడా ఔషధ గుణాలున్నాయి. మరువక పత్రం అంటే మరువం అని అర్థం. స్త్రీలు తలలో ముడుచుకుంటారు. దీనిలో జీర్ణశక్తిని పెంచే లక్షణముంది. ఇంద్రియ పుష్టిని కలిగిస్తుంది. జుట్టురాలనివ్వదు. సింధూర పత్రాన్నే వావిలాకు అంటాం. దీని కషాయం జ్వరాలకు మందులాగా పనిచేస్తుంది. మేహ వాత నొప్పులు, కాళ్ళ నొప్పులను సాంత్వన పరుస్తుంది. జాజి ఆకులు వాతానికి, పైత్యానికి విరుగుడు. జీర్ణాశయ, మలాశయ రోగాలను తగ్గిస్తాయి. నోటిపూత, నోటి దుర్వాసనలను పోగొడతాయి. కామెర్లు, చర్మ వ్యాధులు, పక్షవాతం, తలనొప్పిలాంటి వాటికి ఈ ఆకులు మందుగా ఉపకరిస్తాయి. ఇది జాజికాయ, జాపత్రికి చెందింది. జాజిమల్లే రకం కాదని పండితులు చెబుతున్నారు. గండకీ పత్రం ఇది అంత సులువుగా లభ్యం కాదు. దీనిలో కూడా అనేక వ్యాధులను తగ్గించే ఔషధ గుణాలున్నాయి. శమపత్రం అంటే జమ్మి ఆకు అని అర్థం. ఇది కఫాన్ని, మూల, కుష్టు వ్యాధులను నివారిస్తుంది. అశ్వత్థ పత్రం అంటే రావి ఆకు. ఇది జ్వరాలకు, నోటిపూతకు మందుగా ఉపకరిస్తుంది. రావి పండ్లను ఎండపెట్టి చూర్ణం చేసి సేవిస్తే శ్వాసకోశ సంబంధ వ్యాధులు పోతాయి. అర్జున పత్రాన్నే మద్ది ఆకు అంటారు. ఇందులో తెల్లమద్ది, నల్లమద్ది అని రెండు రకాలున్నాయి. తెల్లమద్దిని మేహశాంతికి, వ్రణాలు, చెవినొప్పులు తగ్గటానికి వాడతారు. నల్లమద్ది మలాశయ వ్యాధులను పోగొడుతుంది. అర్కపత్రం అంటే జిల్లేడు ఆకు అని అర్థం. దీనిలో మూర్చ వ్యాధిని తగ్గించే ఔషధ గుణాలున్నాయి. పాము, తేలు కరిచినప్పుడు విషం విరుగుడుకు దీన్ని వాడతారు. ఇలా 21 రకాల ఆకులను గురించి, వాటి ప్రయోజనాలను అందరూ తెలుసుకోవాలనే లక్ష్యంతో పత్ర పూజను నిర్దేశించారు. కొంతమందికి ఇవేవీ తెలియక ఏవో ఆకుల కట్టలను తెచ్చి పత్రి అంటూ చెప్పి వాటితోనే పూజచేస్తారు. వీటిద్వారా పూజాఫలం లభించదు. ఈ 21 రకాల ఆకులలో గొప్పగొప్ప ఔషధ గుణాలున్నాయని ఆయుర్వేద శాస్త్రం పేర్కొంటోంది.

    వినాయక వ్రత కల్పం
    వినాయకచవితి పండుగనగానే చిన్నా పెద్దా అందరికి ఒక గొప్ప సంబరంగా ఉంటుంది. బొజ్జ గణపయ్యను భక్తితో పూజించటానికి అంతా ఎంతో ఉత్సాహాన్ని కనబరుస్తుంటరు. మామిడాకుల తోరణాలు, పూలు, పళ్ళు, మొక్కజొన్న పొత్తులు, అరటి పువ్వులు, అరటి పిలకలు ఇలా ఒకటేమిటి రకరకాల పచ్చపచ్చటి ప్రకృతంతా ఒక్కచోట కొలువుతీరినట్టు వినాయకుడి పాలవెల్లిని సింహాసనాన్ని తీర్చిదిద్దటంలోనే ఓ గొప్ప ఆనందాన్ని అంతా పొందుతుంటరు. ఇక్కడ చిన్న చిక్కు సమస్య ఒకటి కొద్దిగా పెద్దవారిలో తలెత్తుతుంది. పూజ ఎలా చేయాలో అర్ధం కాక పూజా క్రమంలో ముందేదో వెనుకేదో తెలియక తికమక పడుతుంటారు. అలాంటి తికమకలను పొందకుండా విఘ్ననాయకుడి పూజను పరమ సంతోషంగా నిర్వహించేందుకు ఓ మార్గదర్శక విధానాన్ని వ్రతకల్పాలు మనకు సూచిస్తున్నాయి.

    వినాయకుడిని ముందుగా అందరూ ఎందుకు ధ్యానించాలి? ఎందుకు పూజించాలి? అనే ప్రశ్న తలెత్తుతే దానికి సమాధానాన్ని 'స్కందపురాణం' చెబుతుంది. సాక్షాత్తూ పరమేశ్వరుడే వినాయకుడి గొప్పతనాన్ని దేవతలందరికి చెప్పి ఏ శుభకార్యం తలపెట్టినా ముందుగా వినాయకుడిని పూజించాలని, అలా పూజిస్తే ఆపదలు తొలగటమేకాక, కార్యజయం కూడా కలుగుతుందని చెప్పాడు.

    మనకు బహుళ ప్రచారంలో ఉన్న వినాయక వ్రత విధానాన్ని పరిశీలిస్తే అన్నీ మనం సులువుగా చేసుకునే అంశలే ఉంటాయి. ముందుగా వినాయక పూజకు కావలసిన ద్రవ్యాలను పరిశీలిస్తే... పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, రెండు పాత్రలు, రెండు భరిణెలు, అగరవత్తులు, హారతికర్పూరం, రెండు కొబ్బరికాయలు, ఓ డజను అరటిపళ్ళు, 40 తమలపాకులు, 12 వక్కలు, పత్తి, వెడల్పుగా ఉండే రెండు పళ్ళలు, జేగంట, తుండుగుడ్డ, పాలవెల్లి, పత్తితో చేసిన రెండు యజ్ఞోపవీతాలు, కుంకుమలో అద్దిన ఎర్రటి వస్త్రాలు, దీపారాధన నూనె, అయిదు తమలపాకులు, రెండు వక్కలు, రెండు అరటి పండ్లతో ఉన్న ఆరు తాంబూలాలు, వినాయక ప్రతిమలు, ఒకటి మట్టిది, రెండవది మామూలుది, 21 రకాల పత్రి(ఆకులు), విడిపూలు, పిల్లలు చదువుకునే పుస్తకాలు, పండుగనాడు సాయంత్రంవేళ ధరించే కొత్త వస్త్రాలు, పంచామృతం (తేనె, పెరుగు, పాలు, పంచదార, నెయ్యి కలిపిన పదార్ధం) వీటన్నింటిని పూజకు ముందుగా సిద్ధం చేసుకోవాలి.

    పూజా విధానం
    పూజా విధానంలో ప్రధానంగా 27 అంశాలు ఉంటాయి. ధ్యానం, ఆచమనం, భూతోచ్చాటనం, ప్రాణాయామం, సంకల్పం, కలశ పూజ, వినాయక ధ్యానం, ఆవాహనం, ఆసనం, ఆర్ఘ్యం, పాద్యం, ఆచమనం, పంచామృత స్నానం, ఫలోదకం (కొబ్బరినీరు)తో స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, ధవళాక్షతలు, అంగపూజ, పత్రిపూజ, అష్టోత్తర, శతనామ పూజ, ధూపం, దీపదర్శనం, నైవేద్యం, తాంబూలం, మంత్రపుష్పం, వినాయక పద్యాలను చదవటం అనే ఈ 27 అంశాలను ఒకదాని తర్వాత ఒకటి చేస్తూ రావాలి.
    తొలిగా ధ్యాన విషయానికి వస్తే...
    శ్లో|| శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్‌|
    ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్‌ సర్వ విఘ్నోప శాంతయే||
    శ్లో|| సుముఖశ్చైక దంతశ్చ కపిలో గజకర్ణకః|
    లంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో వినాయకః||
    శ్లో|| ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననః|
    వక్రతుండ శ్శూర్పకర్ణః హేరంబ స్కందపూర్వజః||
    షోడశైతాని నామాని యః పరేత్‌ శృణుయాదపి|
    విద్యారంభే వివాహేచ ప్రవేశే నిర్గమే తధా||
    సంగ్రామే సర్వకార్యేషు విఘ్నస్తస్య నజాయతే||
    శ్లో|| అగజానన పద్మార్కం - గజానన మహర్నిశం|
    అనేకదంతం భక్తానామ్‌ - ఏకదంత ముపాస్మహే||
    శ్లో|| గజాననం భూతగణాది సేవితం|
    కపిత్థ జంబూఫలసార భక్షణం||
    ఉమాసుతం శోకవినాశ కారణం|
    నమామి విఘ్నేశ్వర పాదపంకజమ్‌||
    ఇప్పుడు ఓంకేశవాయస్వాహా, ఓంనారాయణయస్వాహా, ఓంమాధవాయస్వాహాఅంటూ మూడు సారులు ఆచమనం ( చేతిలో ఉద్ధరిణతో నీటిని కుడి అర చేతిలో పోసుకొని చప్పుడుకాకుండా త్రాగాటం) చేయాలి.
    ఓం గోవిందాయనమః, ఓం విష్ణవేనమః, ఓం మధుసూదనాయనమః
    ఓం వామనాయనమః, ఓం శ్రీధరాయనమః, ఓం హృషీకేశాయ నమః
    ఓం పద్మనాభాయ నమః, ఓం దామోదరాయ నమః, ఓం సంకర్షణాయ నమః,ఓం వాసుదేవాయ నమః, ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః, ఓం అనిరుద్ధాయ నమః, ఓం పురుషోత్తమాయ నమః, ఓం అధోక్షజాయ నమః, ఓం నారసింహాయ నమః, ఓం జనార్థనాయ నమః, ఓం ఉపేంద్రాయ నమః, ఓం హరయే నమః, ఓం శ్రీ కృష్ణాయ నమః అని పలకాలి.

    శ్లో|| ఉత్తిష్టంతు భూతపిశాచః ఏతే భూమి భారకాః
    ఏతేషాం అవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారంభే|| అంటూ అన్ని దిక్కులవైపూ కొద్దికొద్దిగా నీళ్ళు చల్లాలి.

    ఆ తర్వాత ప్రాణాయామం (బొటనవేలితో ముక్కు కుడి వైపు రంధ్రాన్ని మూసి ఎడమవైపు రంధ్రం గుండా గాలిని పీల్చి కొద్ది సేపటి తరువాత ఎడమవైపు రంధ్రాన్ని వేలితో మూసి కుడివైపు రంధ్రం గుండా గాలిని బయటకు వదలాలి)
    ''ఓం భూః, ఓం భువః, ఓగ్‌ం సువః, ఓం మహః, ఓం జనః, ఓం తపః, ఓగ్‌ం సత్యం, ఓం తత్స వితుర్వ రేణ్యం, భర్గోదేవస్య ధీమహి, ధియోయోనః ప్రచోదయాత్‌|| ఓ మాపోజ్యోతీ రసోమృతం బ్రహ్మ భూర్భవస్సుఃవరోం'' అని పలకాలి.
    అనంతరం ఈ విధంగా సంకల్పం చెప్పుకోవాలి
    మమ ఉపాత్త దురితక్షయద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర ముద్దిశ్య శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్దం శుభే శోభనే ముహూర్తే శ్రీ మహావిష్ణో రాజ్ఞయ ప్రవర్తమానస్య అద్యబ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్దే, శ్వేత వరహకల్పే, వైవస్వత మన్వంతరే, కలియుగే, ప్రధమపాదే, జంబూ ద్వీపే, భరతవర్షే, భరతఖండే, మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య ఈశాన్య ప్రదేశే, కృష్ణాకావేర్యోః మధ్య దేశే, స్వగృహే (సొంత ఇల్లు కానప్పుడు''వసతిగృహే'' అనుకోవాలి) సమస్త దేవతా హరిహర సన్నిధౌ ఆస్మిన్‌ వర్తమానేన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన శ్రీపార్థివనామ సంవత్సరే, దక్షిణయనే, వర్షర్తౌ భాద్రపదమాసే శుక్లపక్షే చతుర్ధ్యాం సౌమ్య(బుధ)వాసరే, శుభనక్షత్రే, శుభయోగే, శుభకరణే, ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభ తిధౌ మమ...
    శ్రీమాన్‌/శ్రీమతః... గోత్రోద్భవస్య... నామధేయస్య ధర్మపత్నీ సమేతస్య సహకుటుంబానాం, క్షేమస్త్థెర్య విజయ అభయ ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభి వృద్ధ్యర్థం, ఇష్టకామ్యార్థ ఫలసిద్ధ్యర్థం, అష్ట ఐశ్వర్యాది యోగ్యతా ఫలసిద్ధ్యర్థం సర్వదేవతా ప్రసాద సిధ్యర్దం శ్రీ మహాగణధిపతి పూజాం కరిష్యే...(ఉంగరం వేలితో నీటిని తాకాలి)
    సంకల్పం చెప్పుకున్న తర్వాత కలశ పూజ చేయాలి.
    శ్లో|| కలశస్య ముఖే విష్ణుః, కంఠే రుద్ర స్సమాశ్రితః|
    మూలే తత్రస్థితోః బ్రహ్మా, మధ్యే మాతృ గణస్మృతః||
    కుక్షౌతు సాగరా స్సర్వే, సప్తద్వీపా వసుంధరా|
    ఋగ్వేధొధ యజుర్వేదో స్సామవేదోహ్యధర్వణః
    అంగైశ్చ సహితాస్సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః||

    వినాయక ధ్యానం
    శ్లో|| భవ సంచిత పాపౌఘ విధ్వంసన విచక్షణా|
    విఘ్నాంధకార భాస్వంతం విఘ్నరాజ మహంభజే||

    శ్లో|| ఏక దంతం శ్శూర్ప కర్ణం గజవక్త్రం చతుర్భుజం|
    పాశాంకుశ ధరం దేవం ధ్యాయేత్‌ సిద్ధి వినాయకం||

    శ్లో|| ఉత్తమం గణనాధస్య వ్రతం సంపత్కరం శుభం|
    భక్తాభీష్ట ప్రదం తస్మాత్‌ ధ్యాయేత్‌ విఘ్ననాయకం||
    శ్రీ వినాయకాయనమః ధ్యాయామి ధ్యానం సమర్పయామి.

    శ్లో|| అత్రాగచ్చ జగద్వంద్య - సుర రాజార్చి తేశ్వర|
    అనాధ నాధ స్సర్వజ్ఞ గౌరీగర్భ సముద్భవా||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః ఆవాహయామి, ఆవాహనం సమర్పయామి.

    శ్లో|| మౌక్తికైః పుష్యరాగైశ్చ నానారత్న విరాజితం
    రత్న సింహాసనం చారు ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతాం||
    శ్రీ వినాయకాయ నమః ఆసనం సమర్పయామి అంటూ అక్షతలు చల్లాలి.

    శ్లో|| గౌరీపుత్ర నమస్తేస్తు శంకర ప్రియనందన|
    గృహాణర్ఘ్యం మయాదత్తం గంధపుష్పాక్షితైర్యుతం||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః అర్ఘ్యం సమర్పయామి అంటూ ఉద్దరిణతో నీటిని తీసుకొని వదలాలి.

    శ్లో|| గజవక్త్రం నమస్తుభ్యం సర్వాభీష్ట ప్రదాయకం|
    భక్తా పాద్యం మయాదత్తం గృహాణ ద్విరదానన||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః పాద్యం సమర్పయామి అంటూ నీటిని వదలాలి.

    శ్లో|| అనాధ నాధ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ వరపూజిత|
    గృహాణచమనం దేవ తుభ్యం దత్తం మయా ప్రభో||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః ఆచమనీయం సమర్పయామి అంటూ నీటిని వదలాలి.

    శ్లో|| దధిక్షీర సమాయుక్తం మధ్వాజ్యేన సమన్వితం|
    మధుపర్కం గృహేణేదం గజవక్త్ర నమోస్తుతే||
    శ్రీ వినాయకాయ నమః మధుపర్కం సమర్పయామి

    పంచామృత స్నానం
    స్నానం పంచామృతైర్దేవ గృహాణ గణనాయక|
    శ్రీనాధ నాధ సర్వజ్ఞ గీర్వాణ గణపూజితా||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః పంచామృత స్నానం సమర్పయామి

    కొబ్బరి నీటితో స్నానం
    గంగాది సర్వ తీర్దేభ్యః ఆహృతైరమలైర్జలైః|
    స్నానం కరిష్యామి భగవాన్‌ ఉమాపుత్ర నమోస్తుతే||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి

    శ్లో|| రక్త వస్త్రద్వయం చారు దేవ యోగ్యంచ మంగళం|
    శుభప్రదం గృహాణ త్వం లంబోదర హరాత్మజ||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయనమః వస్త్ర యుగ్మం సమర్పయామి.

    శ్లో|| రాజితం బ్రహ్మసూత్రంచ కాంచనం చోత్తరీయకం|
    గృహాణ దేవ ధర్మజ్ఞ భక్తానామిష్ట దాయకః||
    శ్రీ సిద్థి వినాయకాయనమః యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి.

    శ్లో|| చందనాగురు కర్పూర కస్తూరీ కుంకుమాన్వితం|
    విలేపనం సుర శ్రేష్ఠ ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతాం||
    శ్రీ సిద్ధ వినాయకాయనమః గంధం సమర్పయామి.

    అక్షతాన్‌ ధవళాకారాన్‌ శాలీ తండుల మిశ్రితాన్‌|
    గృహాణ పరమానంద ఈశపుత్ర నమోస్తుతే||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః అక్షతాన్‌ సమర్పయామి.

    సుగంధాని సుపుష్పాణి, జాజీకుంద ముఖానిచ|
    ఏకవింశతి పత్రాణి సంగృహాణ నమోస్తుతే||
    శ్రీ సిద్థి వినాయకాయ నమః పుష్పం సమర్పయామి

    ఓం గణేశాయ నమః - పాదౌ పూజయామి
    ఓం ఏకదంతాయ నమః - గుల్భౌ పూజయామి
    ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః - జానునీ పూజయామి
    ఓం విఘ్నరాజాయ నమః - జంఘే పూజయామి
    ఓం అఖువాహనాయ నమః - ఊరూం పూజయామి
    ఓం హేరంబాయ నమః - కటిం పూజయామి
    ఓం లంబోదరాయ నమః - ఉదరం పూజయామి
    ఓం గణనాధాయ నమః - నాభిం పూజయామి
    ఓం గణేశాయ నమః - హృదయం పూజయామి
    ఓం స్ధూల కంఠాయ నమః - కంఠం పూజయామి
    ఓం స్కందాగ్రజాయనమః - స్కందౌ పూజయామి
    ఓం పాశహస్తాయ నమః - హస్తౌ పూజయామి
    ఓం గజవక్త్రాయ నమః - వక్త్రం పూజయామి
    ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః - కర్ణౌ పూజయామి
    ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః - లలాటం పూజయామి
    ఓం సర్వేశ్వరాయ నమః - శిరం పూజయామి
    ఓం విఘ్నరాజాయ నమః - సర్వాణ్యంగాని పూజయామి
    పైవి చదువుతూ అక్షితలనుగాని, పుష్పాలనుగాని వినాయకునిపై వేయాలి.

    పత్ర పూజ
    సుముఖాయ నమః - మాచీపత్రం పూజయామి
    గణాధిపతయే నమః - బృహతీపత్రం పూజయామి
    ఉమా పుత్రాయ నమః - బిల్వపత్రం(మారేడు) పూజయామి
    గజాననాయ నమః - దుర్వాయుగ్మం (గరిక) పూజయామి
    హరసూనవే నమః - దత్తూరపత్రం(ఉమ్మెత్త) పూజయామి
    లంబోదరాయ నమః - బదరీపత్రం(రేగు) పూజయామి
    గుహాగ్రజయ నమః - అపామార్గపత్రం(ఉత్తరేణి) పూజయామి
    గజకర్ణాయ నమః - తులసీపత్రం పూజయామి
    ఏకదంతాయ నమః - చూత పత్రం పూజయామి
    వికలాయ నమః - కరవీరపత్రం(గన్నేరు) పూజయామి
    భిన్న దంతాయ నమః - విష్ణుక్రాంతపత్రం పూజయామి
    వటవే నమః - దాడిమీపత్రం(దానిమ్మ) పూజయామి
    సర్వేశ్వరాయ నమః - దేవదారుపత్రం పూజయామి
    ఫాలచంద్రాయ నమః - మరువకపత్రం పూజయామి
    హేరంబాయ నమః - సింధూవారపత్రం(వావిలి) పూజయామి
    శూర్పకర్ణాయ నమః - జాజీపత్రం పూజయామి
    సురాగ్రజాయ నమః - గండకీపత్రం పూజయామి
    ఇభవక్త్రాయ నమః - శమీపత్రం(జమ్మి) పూజయామి
    వినాయకాయ నమః - అశ్వత్థపత్రం(రావి) పూజయామి
    సురసేవితాయ నమః - అర్జునపత్రం(తెల్లమద్ది, గన్నేరు) పూజయామి
    కపిలాయ నమః - అర్కపత్రం(జిల్లేడు) పూజయామి
    శ్రీ సిద్ధి గణాధిపతయే నమః - ఏకవింశతి (21) పత్రాణి పూజయామి

    అష్టోత్తర శతనామ(108) పూజ
    ఓం గజాననాయ నమః
    ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః
    ఓం విఘ్నరాజాయ నమః
    ఓం వినాయకాయ నమః
    ఓం ద్వైమాతురాయ నమః
    ఓం ద్విముఖాయ నమః
    ఓం ప్రముఖాయ నమః
    ఓం సుముఖాయ నమః
    ఓం కృతినే నమః
    ఓం సుప్రవేశాయ నమః
    ఓం సుఖనిధయే నమః
    ఓం సురాధ్యక్షాయ నమః
    ఓం సురారిఘ్నాయ నమః
    ఓం మహాగణపతయే నమః
    ఓం మాన్యాయ నమః
    ఓం మహాకాలయ నమః
    ఓం మహాబలయ నమః
    ఓం హేరంబాయ నమః
    ఓం లంబజరరాయ నమః
    ఓం హ్రస్వగ్రీవాయ నమః
    ఓం మంగళస్వరూపాయ నమః
    ఓం ప్రమదాయ నమః
    ఓం ప్రధమాయ నమః
    ఓం ప్రాజ్ఞాయ నమః
    ఓం విఘ్నకర్తే నమః
    ఓం విఘ్నహంత్రే నమః
    ఓం విశ్వనేత్రే నమః
    ఓం విరాట్పతయే నమః
    ఓం శ్రీపతయే నమః
    ఓం ప్రాకృతయే నమః
    ఓం శృంగారిణే నమః
    ఓం ఆశ్రితవత్సలాయ నమః
    ఓం శివప్రియాయ నమః
    ఓం శీఘ్రకారిణే నమః
    ఓం శాశ్వతాయ నమః
    ఓం బలాయ నమః
    ఓం బలోత్థితాయ నమః
    ఓం భవాత్మజాయ నమః
    ఓం పురాణ పురుషాయ నమః
    ఓం పూష్ణే నమః
    ఓం మంత్రకృతే నమః
    ఓం చామీకర ప్రభాయ నమః
    ఓం పరస్మై నమః
    ఓం సర్వోపాస్యాయ నమః
    ఓం సర్వకర్త్రే నమః
    ఓం సర్వత్రేనే నమః
    ఓం సర్వ సిద్ధిప్రదాయ నమః
    ఓం సర్వసిద్ధయే నమః
    ఓం పంచహస్తాయ నమః
    ఓం పార్వతీనందానాయ నమః
    ఓం ప్రభవే నమః
    ఓం కుమార గురవే నమః
    ఓం అక్షోభ్యాయ నమః
    ఓం కుంజరాసుర భంజయనాయ నమః
    ఓం ప్రమోదాత్తాయ నమః
    ఓం మోదక ప్రియాయ నమః
    ఓం కాంతిమతే నమః
    ఓం ధృతిమతయే నమః
    ఓం కామినే నమః
    ఓం కపిత్థపవన ప్రియాయ నమః
    ఓం మహోదరాయ నమః
    ఓం మదోత్కటాయ నమః
    ఓం మహావీరాయ నమః
    ఓం మంత్రిణే నమః
    ఓం విష్ణు ప్రియాయ నమః
    ఓం భక్త జీవితాయ నమః
    ఓం జితమన్మధాయ నమః
    ఓం ఐశ్వర్య కారణాయ నమః
    ఓం జాయసే నమః
    ఓం యక్ష కిన్నర సేవితాయ నమః
    ఓం గంగాసుతాయ నమః
    ఓం గణాధీశాయ నమః
    ఓం గంభీరనినదాయ నమః
    ఓం వటవే నమః
    ఓం అభీష్ట వరదాయ నమః
    ఓం జ్యోతిషే నమః
    ఓం పుష్కరోక్షిప్తవారిణే నమః
    ఓం అగ్రగణ్యాయ నమః
    ఓం అగ్రపూజ్యాయ నమః
    ఓం అగ్రగామినే నమః
    ఓం భక్తనిధయే నమః
    ఓం భావగమ్యాయ నమః
    ఓం మంగళప్రదాయ నమః
    ఓం అవ్యక్తాయ నమః
    ఓం అప్రాకృత పరాక్రమాయ నమః
    ఓం సత్యధర్మిణే నమః
    ఓం సఖ్యై నమః
    ఓం సరసాంబునిధయే నమః
    ఓం మహేశాయ నమః
    ఓం దివ్యాంగాయ నమః
    ఓం మణికింకిణీ మేఖలాయ నమః
    ఓం సమస్త దేవతా మూర్తయే నమః
    ఓం బ్రహ్మచారిణే నమః
    ఓం బ్రహ్మ రూపిణే నమః
    ఓం బ్రహ్మ విద్యాదానభువే నమః
    ఓం జిష్ణవే నమః
    ఓం సహిష్ణవే నమః
    ఓం సతతోత్థితాయ నమః
    ఓం విఘాత కారిణే నమః
    ఓం విస్వదృశే నమః
    ఓం విశ్వరక్షాకృతే నమః
    ఓం కళ్యాణగురవే నమః
    ఓం ఉన్మత్త వేషాయ నమః
    ఓం అపరజితయే నమః
    ఓం సమస్త జగదాధారాయ నమః
    ఓం సర్వైశ్వర్య ప్రదాయ నమః
    ఓం ఆక్రాంత చిదచిత్రభవే నమః
    ఓం శ్రీ విఘ్నేశ్వరాయ నమః
    నానావిధ పరిమళ పత్రపుష్పాక్షితైః పూజాం సమర్పయామి

    శ్లో|| దశాంగం గుగ్గిలోపేతం సుగంధం సుమనోహరం
    ఉమాసుత నమస్తుభ్యం గృహాణ వరదోభవ
    శ్రీ సిద్ధివినాయకాయ నమః ధూప మాఘ్రాపయామి

    శ్లో|| సాజ్యం త్రివర్తి సంయుక్తం వహ్నినా యోజితం మయా
    గృహాణ మంగళం దీపం ఉమాపుత్ర నమోస్తుతే
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయనమః దీపం దర్శయామి.

    శ్లో|| శ్రీ గంధాః సుకృతాన్‌ చైవ మోదకాన్‌ ఘృతపాచితాన్‌
    నైవేద్యం గృహ్యతాం దేవ చణముద్త్గెః ప్రకల్పితాన్‌||
    భక్ష్యం భోజ్యంచ లేహ్యంచ చోష్యంచ పానీయ మేవచ
    ఇదం గృహాణ నైవేద్యం మయాదత్తం వినాయక,
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః నైవేద్యం సమర్పయామి.

    శ్లో|| పూగీఫలం సంయుక్తం నాగవల్లీ దళైర్యుతం
    కర్పూర చూర్ణ సమాయుక్తం తాంబూలం ప్రతి గృహ్యతాం
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః తాంబూలం సమర్పయామి.

    శ్లో|| మంగళం సుముఖోదేవ మంగళం అఖువాహన
    మంగళం విఘ్నరాజాయ, మంగళం స్కంద పూర్వజః||
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయ నమః ఆనంద కర్పూర నీరాజనం సమర్పయామి
    వక్రతుండ-మహాకాయ! కోటి సూర్య సమప్రభ
    అవిఘ్నం కురుమే దేవ! సర్వకార్యేషు సర్వదా||

    మంత్ర పుష్పం
    శ్లో|| సచ్చిదానంద విఘ్నేశ పుష్కలాని ధనానిచ
    భూమ్యాం స్థితాని భగవాన్‌ స్వీకురుష్వ వినాయక.
    శ్రీ సిద్ధి వినాయకాయనమః సువర్ణ దివ్య మంత్రపుష్పం సమర్పయామి
    ఇప్పుడు చేతిలోనికి అక్షతలు తీసుకుని వినాయకవ్రత కధను చెప్పుకోవాలి

    వినాయక వ్రత కధా ప్రారంభం
    సూత మహాముని శౌనకాది మహామునులకు విఘ్నేశ్వరోత్పత్తియను, చంద్ర దర్శన దోష నివారణంబును చెప్ప నారంభించెను.
    పూర్వ కాలమందు గజాసురుడు అను రాక్షసుడు శివుని గూర్చి గొప్ప తపస్సు చేశాడు. అతని తపః ప్రభావంతో పరమశివుడు ప్రత్యక్షమై వరాన్ని కోరుకోమన్నాడు. అప్పుడు గజాసురుడు పరమేశ్వరుని స్తుతించి 'నీవు ఎల్లప్పుడు నా ఉదరంలో నివసించాలి' అని కోరుకున్నాడు. శివుడు అతని కోరిక తీర్చేందుకు గజాసురుని ఉదరంలో ప్రవేశించాడు. అప్పుడు కైలాసంలో ఉన్న నంది, భృంగి, వీర భద్రాదులు, ప్రమధ గణాలకు ఈశ్వరదర్శనం లభించకపోవడంతో ఈశ్వరుడి భార్య ఐన పార్వతి వద్దకు వెళ్ళారు. దీంతో పార్వతి భర్తజాడ తెలియక చింతించింది. కొంతసేపటి తర్వాత పార్వతి ప్రమధగణాలతో కలసి విష్ణుమూర్తి వద్దకు వచ్చింది. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి పార్వతీదేవి బాధను నివారించడానికి శివుని వెదకుతూ చివరకు శివుడు గజాసురుని గర్భంలో ఉన్నట్లు తెలుసుకుని, గజాసురిడి గర్భంనుంచి పరమేశ్వరుడిని బయటకు రప్పించడానికి ఒక ఉపాయాన్ని ఆలోచించాడు. శివుని వాహనమైన నంది'ని అలంకరించి బహ్మ, తదితర దేవతలతో కలసి రకరకాల వేషాలతో గజాసురుని పురానికి వెళ్ళారు. అప్పుడు ఆ పట్టణంలో నందిచేత నాట్యం చేయిస్తుండగా గజాసురుడు వారిని తనవద్దకు పిలిపించాడు. అక్కడవారు పలు విధాలుగా, నందిచేత నాట్యం చేయించగా, గజాసురుడు ఆనాట్యాన్ని చూసి గొప్ప ఆనందాన్ని, ఆశ్చర్యాన్ని పొందాడు. బ్రహ్మ, విష్ణువులు మారువేషాల్లో ఉన్నట్లు గుర్తించలేక వారితో 'మీకేం వరం కావాలో' కోరుకోమన్నాడు. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి ఈ నంది ఈశ్వరుని వాహనమని తెలిపి, అతని గర్భంలో ఉన్న మహేశ్వరుడిని తమకు అప్పగించాలని కోరారు. అప్పుడు గజాసురుడికి ఆ నందితో ఉన్న వారంతా బ్రహ్మ, విష్ణు తదితర దేవతలని తెలుసుకున్నాడు. దీంతో ఇక తనకు చావు తప్పదని నిర్ధారించుకున్నాడు. అందుకే తన ముఖానికి శాశ్వతత్వాన్ని ప్రసాదించమని దేవతలను కోరాడు. అప్పుడు దేవతలు గజాసురుని సంహరించడానికి నందిని ప్రేరేపించారు. అప్పుడు నందిని తన కొమ్ములతో గజాసురుని వక్షస్థలాన్ని చీల్చి, అతన్ని సంహరించింది. అప్పుడు ఈశ్వరుడు గజాసురుని నుంచి బయటకొచ్చాడు. ఆతర్వాత విష్ణుమూర్తి వైకుంఠానికి, బ్రహ్మ సత్యలోకానికి, మిగిలిన దేవతలు వారి వారి స్థానాలకు వెళ్ళిపోయారు. ఈశ్వరుడు గజాసురుని శిరస్సును చేతితో పట్టుకుని, కైలాసానికి బయల్దేరాడు.

    కైలాసంలో ఉన్న పార్వతీదేవి తన భర్త అయిన ఈశ్వరుడు గజాసురుడి నుంచి బయటపడి కైలాసానికి వస్తున్నట్లుగా తెలుసుకుంది. ఎంతగానో సంతోషించింది. అభ్యంగన స్నానం చేయడానికి వెళుతూ నలుగు పిండితో ఒక బాలుడి బొమ్మను చేసి, ప్రాణం పోసి, వాకిలి వద్ద కాపలా ఉంచి, స్నానానికి వెళ్ళింది. ఆ సమయంలో గజాసురుని ముఖాన్ని చేత్తో పట్టుకుని శివుడు వెండి కొండ వద్దకు వచ్చాడు. వాకిలి దగ్గర కాపలాగా ఉన్న బాలుడు శివుని అడ్డగించాడు. తీవ్రమైన కోపంతో శివుడు ఆ బాలుడిని సంహరించి, లోపలికి వెళ్ళాడు. ఆతర్వాత పార్వతీ దేవి తలంటు స్నానం చేసి, సర్వాభరణ భూషితురాలై భర్త అయిన ఈశ్వరుడి వద్దకు వచ్చి సంతోషంతో మాట్లాడింది. వారి మాటల సమయంలో శివుడు వాకిట్లో తనను అడ్డగించిన బాలుని తాను సంహరించినట్లు చెప్పాడు. బాలుడి మరణవార్త విని, పార్వతి దుఃఖిస్తుండగా ఈశ్వరుడు పార్వతిని ఓదార్చి తాను తెచ్చిన గజాసురుని ముఖాన్ని బాలుడి మొండేనికి అతికించి ప్రాణం పోశాడు. పార్వతి ఎంతగానో సంతోషించింది. ఆదిదంపతులైన పార్వతీ పరమేశ్వరులు ఆ బాలుడిని కుమారుడిగా స్వీకరించి, అతనికి ఎలుకను వాహనంగా ఇచ్చి సుఖంగా సంచరించమని దీవించారు. కొంతకాలానికి వారికి కుమారస్వామి జన్మించాడు. కుమారస్వామి దేవతలకు సేనానాయకుడై విరాజిల్లాడు.
    ఒకనాడు దేవతలు, మునులు, పరమేశ్వరుని దర్శించి, విఘ్నాలకు ఒకరిని అధిపతిగా చేయమని కోరారు. గజాననుడు మరుగుజ్జువాడు, అసమర్థుడు కనుక ఆ ఆధిపత్యాన్ని తనకు ఇవ్వమని, కుమారస్వామి తండ్రిని వేడుకొన్నాడు. అప్పుడు శివుడు 'మీ ఇద్దరిలో ఎవరు ముల్లోకాల్లోని పుణ్యనదులలో స్నానం చేసి, ముందుగా నావద్దకు వస్తారో వారికి ఆధిపత్యాన్ని ఇస్తా'నని చెప్పాడు. కుమారస్వామి వెంటనే తనవాహనమైన నెమలినెక్కి అతివేగంగా సంచరిస్తున్నాడు. అప్పుడు గజాననుడు ఖిన్నుడై తండ్రివద్దకు వచ్చి, నమస్కరించి 'ఓ తండ్రీ నా అసమర్థత తెలిసి కూడా ఇలాంటి అసాధ్యమైన పరీక్షను పెట్టారు కాబట్టి దానికి తగిన ఉపాయాన్ని కూడా చెప్పండని ప్రార్థించాడు. అప్పుడు పరమేశ్వరుడు గజాననుడు ఆశీర్వదిస్తూ తల్లిదండ్రులకు ప్రదక్షిణం చేసినవాడు భూమండలానికి ప్రదక్షిణం చేసినంత ఫలితాన్ని పొందుతాడని, అలా చేయమని సూచించాడు. మూడు కోట్ల యాభై లక్షల నదులలో స్నానం చేసి, వస్తున్న కుమారస్వామికి ప్రతిచోటా తనకంటే ముందుగా స్నానం చేసివెళ్తున్న గజాననుడు కనిపించాడు. కుమారస్వామి తన ఓటమిని అంగీకరించి, తండ్రివద్దకు వచ్చి అన్నగారికే విఘ్న ఆధిపత్యాన్ని ఇవ్వాలని కోరాడు. అప్పుడు పరమేశ్వరుడు గజాననుడికి విఘ్న నాయకుడిగా ఆధిపత్యాన్నిచ్చాడు. ఆనాడు భాద్రపద శుద్ధచవితి. ఆనాడు వినాయకునికి కుడుములు, ఉండ్రాళ్ళు ఇచ్చి పూజించిన జనాలకు అన్ని విఘ్నాలు తొలగిపోతాయని శివుడు వరమిచ్చాడు. భక్తులిచ్చిన కుడుములు ఉండ్రాళ్ళు తిని, కైలాసానికి వచ్చి తల్లిదండ్రులకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తూ శ్రమపడుతున్న విఘ్నేశ్వరుని చూసి, చంద్రుడు వికటంగా నవ్వాడు. చంద్రుని దృష్టితగిలి వినాయకుని ఉదరం పగిలింది. మరణించిన విఘ్నేశ్వరుని చూసి పార్వతి దుఃఖించి 'నిన్నుచూసిన జనులు పాపాత్ములై నిందలు పొందుదురు గాక' అని శపించింది.

    రుషి పత్నులకు నీలాపనిందలు కలుగుట
    పార్వతీదేవి చంద్రుని శపించిన సమయంలో సప్తర్షులు భార్యలతోకలసి, యజ్ఞం చేస్తూ అగ్ని దేవునికి ప్రదక్షిణం చేస్తున్నారు. అగ్నిదేవుడు రుషి పత్నుల మీద మోహం పొంది, శాపభయంతో క్షీణింపసాగాడు. అగ్ని దేవుని భార్య అయిన స్వాహాదేవి, తానే రుషిపత్నుల రూపాలను పొంది అగ్నిదేవుడిని చేరింది. రుషులు అగ్ని దేవునితో ఉన్నది తమ భర్యలేనని భ్రాంతిచెంది, వారిని విడిచిపెట్టారు. పార్వతి శాపంవల్ల రుషిపత్నులు చంద్రుని చూట్టం వల్ల అపనిందను పొందారని, దేవతలు తెలుసుకుని, బ్రహ్మదేవునితో కలసి, కైలాసానికి వెళ్లారు. బ్రహ్మదేవుడు మరణించి, పడివున్న విఘ్నేశ్వరుడిని తిరిగి బతికించాడు. తర్వాత పార్వతిదేవితో 'అమ్మా నీవు చంద్రునికిచ్చిన శాపం వల్ల ఆపద కలిగినది కాబట్టి దాన్ని ఉపసంహరించ'మని కోరాడు. అప్పుడు పార్వతీదేవి తిరిగి బతికిన తన కుమారుడిని ప్రేమతో దగ్గరకు తీసుకుని, 'ఏరోజున విఘ్నేశ్వరుడిని చూసి చంద్రుడు నవ్వాడో ఆరోజు చంద్రుని చూడకూడదని శాపాన్ని సవరించింది. అప్పటినుంచి అందరూ భాద్రపద శుద్ధచవితినాడు చంద్రుని చూడకుండా జాగ్రత్తతో ఉండి, సుఖంగా ఉన్నారు. ఈ విధంగా కొంతకాలం గడిచింది.

    ద్వాపరయుగంలో ద్వారక నివాసి అయిన శ్రీకృష్ణుడిని నారదుడు దర్శించి ప్రియసంభాషణల జరుపుతూ 'స్వామీ! ఈ రోజు వినాయకచవితి కనుక పార్వతి శాపం కారణంగా చంద్రుడిని చూడకూడదు, కనుక నేను వెళ్తాను అని కృష్ణుడికి చెప్పి, నారదుడు స్వర్గలోకానికి వెళ్ళాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ఈ రోజు రాత్రి చంద్రుడిని ఎవరూ చూడకూడదని పట్టణంలో చాటింపు వేయించాడు. ఆనాటి రాత్రి శ్రీకృష్ణుడు క్షీర ప్రియుడు కావడంచేత ఆకాశం వంక చూడకుండానే, ఆవుపాలను పితుకుతూ పాత్రలోని పాలలో చవితి చంద్రుడి ప్రతిబింబాన్ని చూశాడు. దీంతో నాకెలాంటి అపనింద రానుందోనని చింతించాడు. కొన్నాళ్ళకు సత్రాజిత్తు సూర్యుడి వరంచేత శమంతకమణిని సంపాదించి, ద్వారకకు శ్రీకృష్ణుని చూడడానికి వెళ్ళాడు. శ్రీకృష్ణుడు సత్రాజిత్తుకు మర్యాద చేసి ఆ మణిని తనికిమ్మని అడిగాడు. అప్పుడు సత్రాజిత్తు ఇదిరోజుకి ఎనిమిది బారువుల బంగారాన్ని ఇస్తుందని, అలాంటి దీన్ని ఏ మందమతి కూడా మరొకరికి ఇవ్వడని పలికి కృష్ణుని కోరికను తిరస్కరించాడు. తర్వాత ఒకరోజు సత్రాజిత్తు తమ్ముడు ప్రసేనుడు ఆ శమంతక మణిని మెడలో ధరించి వేటాడేందుకు అడవికి వెళ్ళాడు. అప్పుడు ఒక సింహం ఆ మణిని చూసి మాంసఖండమని భ్రమించి, వానిని చంపి ఆ మణిని తీసుకొని పోతుండగా ఒక ఎలుగుబంటు (జాంబవంతుడు) ఆ సింహాన్ని చంపి, ఆ శమంతక మణిని తన కొండగుహలో ఉన్న తన కుమార్తె జాంబవతికి ఆట వస్తువుగా ఇచ్చాడు. మరునాడు సత్రాజిత్తు తమ్ముడి మరణవార్తను విని శ్రీకృష్ణుడు మణిని ఇవ్వలేదని తన సోదరుడిని చంపి రత్నాన్ని అపహరించాడని నిందించాడు. శ్రీకృష్ణుడు అదివిని ఆ రోజు (భాద్రపద శుద్ధ చవితి) చంద్రబింబాన్ని చూసిన దోషం వల్ల తనమీద నింద పడిందని గ్రహించాడు. శమంతక మణిని వెదకుతూ అడవికి వెళ్లగా ఒకచోట ప్రసేనుని మృత శరీరాన్ని చూశాడు. అక్కడ సింహపు అడుగు జాడలు ఆయనకు కనిపించాయి. ప్రసేనుడు సింహం వల్ల మరణించాడని శ్రీకృష్ణుడు గ్రహించాడు. ఆతర్వాత భల్లూక చరణ విన్యాసం కనిపించింది. దాన్ని అనుసరించి వెళ్ళి ఒక పర్వతగుహలోకి శ్రీకృష్ణుడు ప్రవేశించాడు. అందులో ఉన్న ఉయ్యాలకు కట్టినమణిని చూసి, దానిని తీసుకుని, బయటకు రాసాగాడు. అక్కడున్న బాలిక ఏడ్వసాగింది. అంత దాది ఎవరో వచ్చారని కేకపెట్టింది. అప్పుడు జాంబవంతుడు మిక్కిలి కోపంతో శ్రీకృష్ణునిపైబడి అరుస్తూ అతనితో యుద్ధానికి దిగాడు. వారిద్దరి మధ్య ఇరవై ఎనిమిది రోజులుయుద్ధం జరిగింది. జాంబవంతుడి శక్తి క్షీణించింది. తనతో ద్వంద్వ యుద్ద చేసినవాడు రావణాసురిని చంపిన శ్రీరామచంద్రునిగా తెలుసుకున్నాడు. ఆశ్రీరాముడే ఈ శ్రీకృష్ణుడని గ్రహించాడు. తాను త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముని కోరిన కోర్కెను శ్రీకృష్ణుడు తనతో యుద్ధం చేసి, తీర్చుకున్నాడని గ్రహించాడు. శ్రీకృష్ణుడికి నమస్కరించి, శమంతకమణితోపాటు తన కుమార్తె అయిన జాంబవతినికూడా ఆయనకు సమర్పించాడు. శ్రీకృష్ణుడు శమంతకమణిని సత్రాజిత్తునకు ఇచ్చాడు. సత్రాజిత్తు జరిగిన యధార్థాన్ని తెలుసుకొని తన తప్పు మన్నించమని శ్రీకృష్ణుని ప్రార్థించి, తన కుమార్తె అయిన సత్యభామను, కృష్ణునికిచ్చి వైభవంగా వివాహంచేసి, శమంతకమణిని కూడా శ్రీకృష్ణుడికి సమర్పించాడు. ఆసమయంలో అక్కడికి వచ్చిన మునులు శ్రీకృష్ణుడ్ని ప్రార్థించి మీరు సమర్థులు కనుక మీపై పడిన నిందను పోగొట్టుకోగలిగారు. మావంటి వారికి ఏది గతి? అని ప్రార్థింపగా శ్రీకృష్ణుడు దయామయుడై భాద్రపద శుద్ధ చవితినాడు యధావిధిగా వినాయకుని పూజించి ఈ 'శమంతకోపాఖ్యానాన్ని' విని అక్షతలు తలపై ధరించిన వారికి ఆ నాడు ప్రమాదవశాత్తు చంద్రదర్శనం అయినా కూడా అపనిందలు కలుగవు అని పలికాడు. అనాటి నుండి ప్రతి సంవత్సరము భాద్రపద శుద్దచవితినాడు దేవతలు, మహర్షులు, మానవులు తమ తమ శక్తికి తగ్గినట్లుగా గణపతిని పూజించి తాముకోరిన కోరికలు తీర్చుకొన్నారు.
    ఈ కధను చదివి గాని, వినిగాని తలపై అక్షతలను వేసుకొని వినాయక వ్రతాన్ని ముగించాలి.
    ఆ తర్వాత శక్తి తగ్గట్లుగా వినాయకుడికి సంబంధించిన దండకాన్ని, స్తోత్రాలను, పద్యాలను చదువుకోవాలి. చివరిగా వినాయకుని ఎదుట చేతనైనన్ని గుంజీలు తీసి సాష్ఠాంగ దండ ప్రణామం చేయాలి.

    వినాయక దండకం
    శ్రీ పార్వతీ పుత్రలోకత్రయ స్తోత్ర సత్పుణ్య చారిత్ర భద్రేభ వక్త్రా మహాకాత్యాయినీ సంజత స్వామీ శివా సిద్ధివిఘ్నేశ నీ పాదపద్మంబులన్‌ నీదు కంఠంబు నీబొజ్జ నీమోము నీమౌళి బాలేందు ఖండంబు నీ నాల్గు హస్తంబులు నీ కరాళంబు నీ పెద్ద వక్త్రంబు దంతంబు నీ పాదహస్తంబు లంబోదరంబున్‌ సదా మూషి కాస్యంబు నీ మందహాసంబు నీ చిన్న తొండంబు నీ గుజ్జు రూపంబు నీ శూర్పకర్ణంబు నీ నాగయజ్ఞోపవీతంబు నీ భవ్యరూపంబు దర్శించి హర్షించి సంప్రీత మ్రొక్కంగ శ్రీ గంధముంన్‌ కుంకుమాక్షతలు జాజులున్‌, పంకజంబులన్‌ తగన్‌ మల్లెలు న్మొల్లలు మంచి చేమంతులున్‌ దెల్లగన్నేరులున్‌ మంకెనల్‌ పొన్నలున్‌ పువ్వులున్‌ మంచి దూర్వంబులున్దెచ్చి శాస్త్రోక్తరీతిన్‌ సమర్పించి పూజించి సాష్టాంగముంజేసి విఘ్నేశ్వరా నీకు టెంకాయ పొన్నంటి పండ్లున్‌ మరన్మంచివౌ నిక్షు ఖండంబులు న్రేగుబండ్లప్పడంబుల్‌ వడల్‌ నేయి బూరెల్‌ మరిన్‌ గోధమప్పంబులున్‌ పున్గులున్బూరెలున్‌ న్గారెలున్‌ చొక్కమౌ చల్మిడిన్‌ బెల్లమున్‌ తేనెయుం జున్నుబాలాజ్యమున్నానుబియ్యంబు నామ్రంబుబిల్వంబు మేల్‌ బంగారు బళ్ళెగ్గాందుంచి నైవేద్యముంజేసి నీరాజంనంబున్‌ నమస్కారముల్‌ జేసి విఘ్నేశ్వరా నిన్ను బూజింపకే యన్య దైవంబులన్‌ బ్రార్థనల్‌ సేయుటల్‌ కాంచనం బొల్లకే ఇన్ముదా గోరు చందంబుగాదే మహాదేవ యోభక్త మందార యో సుందరాకార యో భగ్య గంభీర యో దేవచూడామణి లోక రక్షామణీ బంధు చింతామణీ స్వామీనిన్నెంచ నేనెంత నీదాస దాసానుదాసుండ నన్నెపుడు చేబట్టి సుశ్రేయునింజేసి శ్రీమంతుగా జూచి హృత్పద్మ సింహాసనా రూఢ తన్నిల్పి కాపాడుటేకాదు నినుగొల్చి ప్రార్థించు భక్తాళికిన్‌ కొంగుబంగారమై కంటికిన్‌ ఱెప్పవై బుద్దియున్విద్యదయు న్బాడియున్‌ పంటయున్‌ బుత్రపౌత్రాభివృద్ధిన్‌ దగన్‌ కల్గగా జేసి పోషింపుమంటిన్‌ నమస్తే నమస్తే నమః

    .... ఓమ్‌ తత్సత్‌ ....
    డాక్టర్‌ యల్లాప్రగడ మల్లికార్జునరావు

    Want your own TELUGU BLOG?
    Get it today!
    Click here for a step by step guide to blogging in 'Italian of East'